Feestfoto's van een zwerfjongere

Hans Steketee bekeek in Londen de expositie met glamourfoto's van Mario Testino, de man die de sterren vastlegt tijdens hun `Mario-moment'.

Toen Mario Testino meer dan twintig jaar geleden uit Peru naar Londen kwam om fotograaf te worden, vond hij met een groep andere zwerfjongeren onderdak in een lege vleugel van het voormalige Charing Cross-ziekenhuis, met uitzicht op de National Portrait Gallery. Vanuit de telefooncel voor de deur smeekte hij de redacties van Vogue en de andere glossies tevergeefs om opdrachten.

Intussen beslist Testino zelf van welke tijdschriften en modehuizen in de wereld hij opdrachten aanneemt. En sinds vorige week is in de National Portait Gallery een tentoonstelling van zijn glamourportretten te zien, waarvoor bezoekers in de rij staan. De opening werd bijgewoond door duizend gasten, onder wie een paar van de wereldberoemde vrouwen die hun publieke imago aan `Super Mario' danken: popdiva Madonna, actrice Gwyneth Paltrow en model Kate Moss.

Testino beoefent een oud genre. In dezelfde zalen waren kortgeleden nog de vrouwenportretten te zien die Sir Peter Lely in de zeventiende eeuw op bestelling maakte. De toenmalige rich and famous, die zich van hun beste kant wilden laten zien. Zoals de maitresse van Charles II, de mysterieuze en wispelturige Louise de Kéroualle. Aan dezelfde wand hangen nu Testino's portretten van de prilgescheiden prinses Diana, uit de laatste fotosessie voor haar dood in 1997.

Ze is er bleek en kwetsbaar en sterk – het persona dat ze voor zichzelf koos in de overgang van royalty naar supermodel. Van de tegenoverliggende wand staart Madonna haar aan, die haast een omgekeerde ontwikkeling doormaakte en nu tijdelijk de rol van moeder en mevrouw Ritchie speelt.

Testino is geen journalist à la Eve Arnold, die een reportage maakte van Marilyn Monroe tijdens de voorbereidingen van een modeshow. Hij is ook geen Annie Leibowitz, die zichzelf als het ware meefotografeert in haar tot het uiterste gestileerde celebrity-portretten, zoals de chocoladebruine Whoopy Goldberg in een melkbad en de blote John Lennon als klimplant rond Yoko Ono.

Testino's modellen poseren allemaal, maar in zijn foto's weet hij de illusie van ongedwongenheid te wekken, alsóf het een reportage is. Herald Tribune-verslaggever Suzy Menkes, die zich in Parijs nerveus door hem liet portretteren, beschreef hoe het voelt voor de camera van de rondspringende, eeuwig grijnzende fotograaf. `,,No, no'', riep hij. ,,Dit is sad. Dit is geen Mario-moment. Let's have fun. Let's do something a-ma-zing''.'

Zo stelde hij vast ook prinses Diana op haar gemak. En prins Charles, door Testino gefotografeerd in klassieke pose, in double-breasted pak leunend tegen een pilaar én hurkend in een rafelige bruine jas bij het kippenvoeren. Voor Vogue nog wel. Maar dat quasi-ongedwongene is een deel van de mythe die Testino schept. Het is zijn handelsmerk.

In die stijl fotografeerde hij een Meg Ryan, oververhit naast een bed op de grond, een Elton John die lachend dik zit te wezen op een keukenaanrecht vol vitaminepillen en Julia Roberts in een kantkraag met een eekhoorn op haar hand (,,Want ze is zelf een eekhoorn'', zei Testino). Omdat je al iets van die mensen weet, lijkt het alsof je zo beter leert kennen. Maar het is nog steeds een buitenkant.

Hij doet het ook met de Burberry- en Versace-modellen in opdracht van Harper's Bazaar, Vanity Fair of Vogue. Het lijkt of ze een feestje bouwen in een Londense nachtclub of het strand in Rio, maar ze doen het voor de camera en het blijven mannelijke en vrouwelijke paspoppen.

Het beste slaagt die illusie bij Kate Moss, die hij fotografeert sinds haar zeventiende en die synoniem werd met de anorexia-stijl in de mode. Nu is ze ver over de twintig en nog steeds zijn favoriete model, zegt hij, omdat ze zoveel verschillende gezichten heeft en omdat hij met haar écht kan lachen. Hij zette haar neer als film noir-actrice, als vamp en als hippie. Ook zij is uiteindelijk een voertuig voor regenjassen en nachthemdjes, maar door al die personages heen schijnt een persoonlijkheid.

Op het openingsfeestje verscheen ze in een bespottelijke jurk die alleen uit schouderbandjes leek te bestaan en met een peuk in haar mondhoek. Omdat ze er zin in had en omdat het haar niks kon schelen wat ze allemaal van haar dachten. Hoop je. ,,Heb ik wat van je aan of zo?'', keek ze. Moeder Madonna en ijsgeitje Paltrow waren in elk geval even vergeten.

Mario Testino, Portraits, t/m T/m 4 juni in de National Portrait Gallery, St Martin's Place, Londen WC2, za-wo 10-18u, do & vr 10-22u.; inl. +44(0)73122463 & www.npg.org.uk