Een hoogst riskante situatie in Libanon

Volgens Israël levert Iran Hezbollah raketten, en infiltreert Bin Ladens Al-Qaeda in Libanon. Maar ter plaatse vallen daar geen bewijzen van te vinden.

Een lekker zonnetje boven honderden nieuw aangeplante bomen met daarin fluitende vogels, bananenboertjes die langs de weg hun waren aanbieden en werklieden die een nieuwe riolering aanleggen Twintig maanden na de eenzijdige terugtrekking door Israël uit Zuid-Libanon lijkt dit gebied te zijn weggezakt in een rust waarvan de meeste bewoners waarschijnlijk niet eens vermoedden dat deze bestond.

Maar volgens Israël is dat schijn. De afgelopen week zei minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres dat Libanon in hoog tempo een ,,vat buskruit'' wordt. Iran zou de Libanese guerrillabeweging Hezbollah hebben voorzien van acht- tot tienduizend raketten en er zouden Iraanse militaire adviseurs en zelfs troepen in het gebied zijn aangekomen. Volgens minister van Defensie Ben Eliezer zou bovendien Osama bin Ladens Al-Qaeda terreurnetwerk haar toevlucht hebben gezocht in Libanon. De beschuldigingen werden op geen enkele manier hard gemaakt, maar niettemin wijd en zijd gerapporteerd.

,,Ik zou ook wel willen weten of het waar is'', zegt Timor Göksel. Namens de Verenigde Naties houdt hij al twintig jaar Zuid-Libanon in de gaten. Hij acht het ,,onwaarschijnlijk'' dat gevluchte Al-Qaeda leden zich in Zuid-Libanon schuilhouden. Zuid-Libanon wordt bewoond door christenen en shi'ieten, geen groepen die veel op hebben met het sunnitisch fundamentalisme van Bin Laden. ,,Uit veiligheidsoverwegingen deelt Hezbollah nooit en te nimmer informatie of commando-structuren met andere groepen, ook niet Hamas of Jihad,'' zegt Göksel. ,,Dus dat zullen ze helemaal nooit doen met Al-Qaeda.'' Zuid-Libanon is een dorp, voegt hij eraan toe, ,,wij zouden het allang hebben geweten als hier grote groepen Iraanse adviseurs of strijders zouden zijn aangekomen. Zoiets houd je niet geheim.'' Er zitten nog Iraniërs in Libanon, zeggen waarnemers in Beiroet, maar het zijn er hooguit enkele tientallen.

Wat betreft Al-Qaeda zet de Libanese staat volgens Göksel alles op alles om hem buiten de deur te houden: ,,Men heeft hier vaak genoeg andermans oorlogen gevoerd'', zegt hij met verwijzing naar de 15-jaar durende burgeroorlog (1975-1990). Het seculiere Syrische regime, dat de feitelijke dienst uitmaakt in Libanon, is evenmin happig op revolutionair elan à la Bin Laden. ,,Damascus zit net in de Veiligheidsraad en is druk bezig met internationale rehabilitatie. Die zitten absoluut niet te wachten op werkelijke instabiliteit zoals Al-Qaeda die kan brengen.''

Niettemin, benadrukt Goksel, is in Zuid-Libanon een hoogst riskante situatie ontstaan. Na de terugtrekking is Israël doorgegaan met vluchten boven Libanon, te herkennen aan de enorme knallen als de vliegtuigen boven Beiroet door de geluidsbarrière gaan. Sinds kort vuurt Hezbollah nu vanuit het zuiden met luchtafweergeschut op de straaljagers, zodanig dat de granaatscherven in Israël landen. Daarom zitten inwoners van het Noord-Israëlische plaatsje Kiryat Shmona dezer dagen voor het eerst sinds lange tijd weer in de schuilkelders. De boodschap is helder, legde een Hezbollah-voorman uit: jullie maken met jullie vliegtuigen onze kinderen in Beiroet bang, dan doen wij met ons luchtafweergeschut hetzelfde met jullie kinderen in Noord-Israël.

Het gevaar volgens Göksel is nu dat Hezbollah met de granaatscherven een keer een Israëlisch slachtoffer maakt. Diplomaten en academici in Beiroet delen deze zorg. ,,Het is duidelijk dat Hezbollah ervoor heeft gekozen om na de Israëlische terugtrekking internationaal actief te blijven'', zegt Hezbollah-specialist aan de Amerikaanse Universiteit van Beiroet, Nizar Hamze. Hezbollah zal niet zelf de confrontatie met Israël beginnen, meent Hamze, maar op een Israëlische provocatie of een disproportionele vergelding zullen ze zeker reageren. Een geweldsspiraal met regionale repercussies ligt dan in het verschiet.

Een van de plekken waar dit zou kunnen gebeuren, is de Sjeikh Abbad-heuvel op een van de zuidelijkste punten van de Libanees-Israëlische grens. Hier stonden net na de terugtrekking Israëlische soldaten en Hezbollahstrijders letterlijk oog in oog, slechts gescheiden door een kniehoog betonnen muurtje. Ruim anderhalf jaar later heeft Israël een soort betonnen onderzeeboot van tien meter hoog gebouwd, van waaruit de soldaten de omgeving in de gaten houden. De ,,Guns of Navarone'' noemen de nabij geposteerde blauwhelmen het gevaarte. Ali, een schuilnaam, houdt namens Hezbollah de soldaten in de gaten. ,,Zie jij al dat beton?'' wijst hij grijnzend. ,,Daar zie je waarom de joden dit gaan verliezen. Ze zijn bang. Ze schieten maar, ik durf hier gewoon te gaan staan. Maar de joden kruipen weg. Ik verberg nu mijn wapen'', wijst hij naar zijn trui, ,,maar als God het wil zal ik het snel gebruiken.''