Affaires bepalen beursklimaat

De bankfraude bij Allied Irish voedde deze week opnieuw de onrust bij beleggers. Hebben beursgenoteerde bedrijven hun zaakjes boekhoudkundig wel goed op orde?

John Rusnak beheerste deze week de financiële berichtgeving en de stemming op de Europese effectenbeurzen. Zelfs Philips en Shell, die deze week de cijfers presenteerden, konden daar niet tegenop. De family man uit Baltimore, vader van twee kinderen, had ruim 860 miljoen euro verloren met valutaspeculaties. Daarmee had hij zijn werkgever Allied First, de grootste bank van Ierland, in grote verlegenheid gebracht. Rusnak werkte voor de Amerikaanse dochter van de Ierse bank, All First Financial.

Afgelopen woensdag bracht Allied First het nieuws naar buiten, waarop de financiële waarden in Amsterdam meteen onderuit gingen. Opmerkelijk was dat bankverzekeraar ING harder onderuit ging dan ABN Amro op woensdag. Het aandeel ING incasseerde een daling van ruim 3 procent.

Ook ABN Amro kwam onder druk te staan, en verloor die dag ruim 1 procent. Na woensdag trok de koers van het aandeel weer wat bij. Nederlandse grootste bank, die ook retailactiviteiten in de Verenigde Staten bezit, komt aanstaande donderdag met de jaarcijfers.

De affaire heeft de onrust onder beleggers weer een nieuwe impuls gegeven. De Amerikaanse dochter van Allied First was een retailbank met 260 kantoren, en had slechts twee valutahandelaren in dienst. Hoe had één handelaar het verlies zo kunnen laten oplopen, zonder dat er iemand van op de hoogte was of ingreep? Het is een teken aan de wand voor beleggers. Zij zijn de afgelopen tijd overvallen door een reeks van berichten waarin creatief administreren, boekhoudkundig jongleren en zelf fraude de boventoon voerden. Wekelijks krijgt de belegger wel de een of andere affaire voor zijn kiezen.

De omgevallen energiegigant Enron had natuurlijk het eerste zetje gegeven. Maar sindsdien treden er steeds weer nieuwe bedrijven naar buiten waarbij er wel het een of ander boekhoudkundig verkeerd is gegaan. Eind januari zorgden in de Verenigde Staten twee bedrijven wat dat betreft voor een onaangename verrassing. Anadarko Petroleum bleek zijn derdekwartaalcijfers verkeerd te hebben gecalculeerd, en maakte dat bekend. Het verlies van de onderneming kwam daardoor een stuk hoger uit. Daarnaast was er ook nog creditcardmaatschappij Compucredit. Het concern moest zijn resultaten in het vierde kwartaal neerwaarts herzien: op de beurs leverde het nieuws een koersdaling op van ruim 40 procent.

Deze week werd ook bekend dat het Amerikaanse conglomeraat Tyco International (onder meer telecom) mogelijk voor 8 miljard dollar honderden overnames heeft gedaan, zonder dat ooit te melden aan zijn aandeelhouders. Hoe het bedrijf dit voor elkaar heeft gekregen, weet nog niemand.

Ook liet de Amerikaanse beurstoezichthouder Securities and Exchange Commission (SEC) deze week weten een onderzoek te beginnen naar de boekhoudpraktijken bij telecombedrijf Global Crossing, dat onlangs uitstel van betaling aanvroeg. Het bedrijf heeft een schuldenlast van 12 miljard dollar, en kan niet meer aan zijn verplichtingen voldoen. Officieel is het bedrijf gevestigd op de Bermuda's (van de verdwijndriehoek), om fiscale redenen.

Dan was er ook nog Enterasys Networks, eveneens een Amerikaanse bedrijf dat mogelijk met zijn cijfers heeft geknoeid. Deze fabrikant van apparatuur voor pc-netwerken moest dinsdag de cijfers over het vierde kwartaal uitstellen omdat de waarde van een order moest worden `herzien'. Bovendien blijkt ook dit bedrijf doorgelicht te worden door de SEC.

Of het boekhoudvirus ook zo hevig zal toeslaan in Nederland is nu de grote vraag voor beleggers op Beursplein 5. Er loopt inmiddels wel een zaak van de Stichting Onderzoek Bedrijfsinformatie (Sobi) van P. Lakeman tegen telecombedrijf KPN. Hij is vorig jaar een procedure begonnen tegen het concern bij de ondernemingskamer: Sobi wil een uitspraak over de deugdelijkheid van de jaarrekening van KPN over het jaar 2000.

Deze week had de aftrap plaats van het jaarcijferseizoen van de AEX-fondsen. Philips en Koninklijke Olie gingen donderdag als eerste met de billen bloot. Er waren geen boekhoudkundige verrassingen, maar wel tegenvallende cijfers. Philips boekte een recordverlies over 2001 van 2,6 miljard euro. Het elektronicabedrijf wist zich donderdag overeind te houden op de beurs dankzij de voorspelling dat er dit jaar weer winst zal worden gemaakt. Gisteren moest het fonds echter weer inleveren. Koninklijke Olie sloot gisteren 1,4 procent lager.

Aanstaande donderdag is ABN Amro aan de beurt. Spannend voor beleggers. Het concern heeft al een voorziening van 110 miljoen euro getroffen voor Enron, maar hoe zit het nu met het bankroete Argentinië, waar het ook kredieten heeft uitstaan? Zelf zegt de bank dat de exposure beperkt is, maar de buitenwacht twijfelt. Er is ook een meevallertje voor de bank. In oktober verkocht ABN Amro zijn Argentijnse consumentenactiviteiten aan Banca Galicia. Dat was een ruim maand voordat de crisis in het land leidde tot onlusten.