11 september

In `De ontdekking van de wereld' (Z, 12 januari) geeft H.J.A. Hofland een uitstekend overzicht van de reacties op de aanslag op de WTC-gebouwen. Ook spreekt hij de vrees uit dat wij nu weer zullen terugkeren naar de steeg van de apolitieke consumptie.

Dat zal in het algemeen nog wel zo gaan, ja. Maar al enige tijd voor de aanslag van 11-9 werd de kritiek luider op de rijke samenlevingen en hun financieel neokolonialisme. Deze kritiek kwam van binnen uit en ondanks de economische hoogconjunctuur. Een flink deel van de kritiek van de huidige antiglobalisten valt samen met die van de ontwikkelingslanden op het rijke deel van de wereld. Convergentie van beide stromingen is dus mogelijk. Het `aufhebende' perspectief zou kunnen worden: meer sociale rechtvaardigheid in combinatie met ecologische duurzaamheid.

Daarvoor onzerzijds kalmering, minder materialisme, zo niet drastische versobering. Het temmen van kapitaalstromen en van de blinde, geld-gedreven doorgroei. Meer aandacht voor de publieke zaak.