Vertrek Duisenberg

Financial Times

De aankondiging van Wim Duisenberg [...] is een meesterlijke manoeuvre. Door flink langer te blijven dan de vier jaar die hij verwacht werd te dienen op grond van het smerige compromis dat leidde tot zijn benoeming in mei 1998, demonstreert hij zijn onafhankelijkheid van politieke druk. Door zijn vertrek zeventien maanden van te voren aan te kondigen, verschaft hij voldoende tijd om een opvolger te benoemen en een ordelijke aflossing van de wacht veilig te stellen.

De geschiedenis zal waarschijnlijk aardiger zijn voor Duisenberg dan zijn vele critici in de afgelopen jaren. De keuze van de Nederlander om de nieuwe instelling te leiden was meer ingegeven door wat hij niet was dan wat hij was. Hij was een niet-Duitser op wie men kon vertrouwen dat hij een monetaire politiek zou voeren die even streng was als die van de Bundesbank. Hij kwam niet uit een van de grotere landen die mogelijk de monetaire politiek door eigen beperkte belangen zouden laten leiden.

Er zijn kinderziekten in overvloed geweest en de afwezigheid van een neiging tot geheimhouding verergerde de zaken. Een reeks onbeholpen openbare uitspraken zou de neergang van de euro tegen de dollar hebben versneld, luidde de beschuldiging. [...]

Toch is het begin van de euro – in virtuele vorm drie jaar geleden en nu in biljetten en munten – op adequate wijze bestuurlijk begeleid. [...]

Anders dan Alan Greenspan, de zo bewonderde voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve, bezweek Duisenberg niet voor de verleiding te denken dat de komst van de `nieuwe economie' de oude economische waarheden had veranderd. Zijn succes bij het vestigen van de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank was zodanig dat hij in 2000 het slachtoffer werd van een fluistercampagne over zijn onwil de teugels van de monetaire politiek te vieren.

[De gouverneur van de Banque de France] Trichet is een goed gekwalificeerde kandidaat [om Duisenberg op te volgen]. De architect van de franc fort-politiek is onbetwist. Maar Franse magistraten zijn nog steeds bezig met een onderzoek of het ministerie van Financiën, waarvan Trichet indertijd de leiding had, betrokken was bij vermeende vervalsingen van de rekeningen van Crédit Lyonnais.

Het is onvoorstelbaar dat de jonge ECB een president zou hebben die doelwit is van justitieel onderzoek. Maar doordat Duisenberg zijn vertrek zo lang van te voren aankondigt, is er ruimschoots tijd voor Trichet in zijn naam te zuiveren en zijn kandidatuur voor te bereiden.

Wall Street Journal

Met zijn aankondiging [...] heeft Duisenberg de speculaties over zijn vertrek de kop ingedrukt. Hij blijft een jaar langer dan verwacht, vermoedelijk als een afscheidsschot naar Franse leiders die snel hun eigen man op die plaats hadden willen zien, maar hij heeft zijn termijn verkort. Nu komen de vragen op wie zijn plaats zal innemen en welke uitwerking dat zal hebben op de monetaire politiek van euroland.

Dat de opvolger van Duisenberg een Fransman moet zijn, wordt als vaststaand beschouwd en als politieke verplichting. Beide veronderstellingen mogen waar zijn, maar dat maakt ze niet minder betreurenswaardig. [...]

Duisenberg is van het begin af aan standvastig geweest in het uitleggen dat het chronische probleem van Europa's werkloosheid niets te maken heeft met de hoogte van de rente of met de valutaverhoudingen maar met regelingen die het moeilijk maken mensen in dienst te nemen en sociale programma's die nietsdoen bevorderen. Dat is niet wat linkse ministers in Parijs, Berlijn en Brussel wilden horen, maar daar heeft de onverzettelijke Nederlander zich niet druk over gemaakt. [...]

De sleutelvraag is nu: zal zijn opvolger even robuust zijn? De man die voor de post wordt genoemd, [...] Trichet, is een bekwaam centraal bankier met gezonde opvattingen. Maar hij is in diskrediet gebracht wegens een schandaal betreffende de bank Crédit Lyonnais.

Een andere Fransman die als potentieel opvolger wordt genoemd is minister van Financiën Laurent Fabius. Fabius is een zeldzaam voorstander van economisch liberalisme in de Franse kabinet, maar hij heeft ook steun uitgesproken voor het opzetten van een `economische regering' die de ECB moet adviseren over monetaire politiek. Dit is een verdere stap naar het politiseren van monetaire politiek en zou op termijn de onafhankelijkheid van de bank uithollen.[...]

Het is inderdaad beter dat het geen Fransman moet zijn, behalve als de meest getalenteerde inderdaad uit Frankrijk komt. [...]

Frankfurter Allgemeine

De eerste presidentswisseling is voor de nog jonge Europese Centrale Bank en voor de nog niet in ieder opzicht gevestigde euro een gebeurtenis die niet zonder risico's is. Het is niet realistisch te geloven dat de nieuwe leider van de tweede centrale bank van de wereld zal worden benoemd op basis van criteria die gelden voor een seminar over geldtheorie en geldpolitiek. De keuze voor de president zal in een politiek proces worden bepaald. Dat is bij Duisenberg niet anders geweest. Maar hem is het snel gelukt het politieke deel van zijn ambt zo te definiëren dat het niet strijdig werd met zijn in economische categorieën geformuleerde opdracht: de stabiliteit van de euro te verzekeren afgemeten aan de koopkracht op de Europese binnenmarkt. [...]

Wie Duisenberg ook opvolgt, hij moet zich daarop instellen dat het politieke klimaat in Europa voor de bank ruwer wordt. [...]

Iemand met de innerlijke rust – men kan ook zeggen stoerheid – van Wim Duisenberg kan de Europese Centrale Bank ook in de toekomst goed doen. [...]

El País

Het tijdvak van ruim een jaar dat hem nog rest, kan relevant zijn voor de evaluatie van deze eerste periode. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen het succes van het op gang komen van de ECB, vooral in het betalingssysteem van het gebied en de lancering van de euro, en het monetaire beleid voor heel de zone tezamen. Men kan de ECB niet als enige verantwoordelijk houden voor de schaarse Europese groei in deze periode en de achteruitgang in de werkelijke convergentie met de VS, maar haar rol kan ook niet worden vergeleken met het optreden van collega-banken als de Federal Reserve of de Bank of England, die erin zijn geslaagd prijsstabiliteit en stimulering van de groei te verenigen met grotere flexibiliteit. De zwakte van de euro, die meer dan twintig procent onder zijn introductiewaarde zit, laat zien dat de ECB onvoldoende heeft bijgedragen aan versterking van de perspectieven voor de twaalf economieën.

de Volkskrant

Met de nu gekozen datum, 8 juli 2003, benadrukt de ECB-president nog eens dat zijn besluit geen andere achtergrond heeft dan zijn leeftijd. [...] Van politieke druk is geen sprake, luidt nog eens de verzekering. Die onafhankelijke opstelling is kenmerkend voor de ECB onder Duisenberg – en dat is een groot goed, want het bewaken van de prijsstabiliteit in Europa, de doelstelling van de ECB, behoort vrij van politiek invloed te geschieden. Duisenberg is in zijn missie grotendeels geslaagd. [...]Te hopen valt dat zijn (vermoedelijk Franse opvolger evenveel afstand van politieke beïnvloeding houdt.