Spinazie in de strijd om CAO's

Werkgevers maken zich op voor een krachtmeting over de nieuwe CAO. Maar de werknemers hebben het nog steeds voor het zeggen.

Potjes grofgehakte spinazie staan op de tafels tijdens de regionale bijeenkomsten van werkgeversorganisatie AWVN. Krachtvoer voor de komende ronde CAO-onderhandelingen, symbool voor de peptalk die de aanwezige werkgevers kregen om gesterkt de vakbonden tegemoet te treden.

De werkgevers maken zich op voor een pittige krachtmeting. Ze willen de structurele loonsverhogingen dit jaar niet boven de 2 procent uit laten komen. De verslechterende economie dwingt hen ertoe de broekriem aan te trekken, vinden ze. Werkgeversvoorzitter van MKB-Nederland H. de Boer pleitte zelfs voor nul procent loonsverhoging.

Maar de krapte op de arbeidsmarkt duurt voort, dus hebben de werknemers het nog steeds voor het zeggen. Het is dan ook de vraag of de bonden zich houden aan hun uitgesproken intentie om de looneis te laten fluctueren met de resultaten in een bepaalde bedrijfstak. Werkgevers hebben daar weinig vertrouwen in, zo blijkt uit een peiling van AWVN onder haar leden. Ze krijgen van de bonden alleen maar eisen van 4 procent op hun bord, of het nu goed gaat in de sector of niet.

De looneisen van de bonden en de biedingen van de werkgevers liggen dit jaar veel verder uiteen dan vorig jaar, toen de economie floreerde, de krapte op de arbeidsmarkt nog groter was dan nu en de gemiddelde CAO-loonstijging uitkwam op 4,1 procent. Geen wonder dat er in de jongste ronde CAO-onderhandelingen al de nodige problemen zijn ontstaan en nog vrijwel geen CAO's zijn afgesloten. Bij Philips, de bouw en Corus zijn de CAO-onderhandelingen afgebroken. De glastuinbouw, waar 80.000 mensen werken, is de eerste grote CAO die wel tot stand kwam, met een loonsverhoging van 8,8 procent over 2,5 jaar.

Eigenlijk keek iedereen naar Philips, die eind november als eerste de onderhandelingen opende en als ijkpunt dient voor de rest van de CAO's. Maar de onderhandelingen voor de 32.000 werknemers werden deze week opgeschort, op de dag dat de laatste ronde was gepland. Philips had zijn loonbod verhoogd van 0,75 procent loonsverhoging naar 1,25 procent plus een eenmalige uitkering van 0,5 procent. `Beledigend', vonden de vakbonden, die hun eis van 4 procent hadden bijgesteld naar 3,75 procent over 15 maanden.

Dat Philips deze week een verlies van 2,6 miljard euro bekendmaakte, onlangs – wereldwijd – 18.600 werknemers op straat zette en verdere bezuinigingen aankondigde, deed daar niets aan af. Bij de divisie huishoudelijke producten gaat het goed, verdedigt woordvoerder J. Immerzeel van CNV de looneis. Dus nemen de bonden een aantal weken de tijd om zich te beraden en hun kaderleden te horen. Acties zijn nog niet in zicht.

Bij metaalbedrijf Corus, waar in Nederland 10.000 mensen werken, lopen de gemoederen hoger op. Daar hoef je bij wijze van spreken maar één keer te fluiten of er wordt gestaakt, zo karakteriseert Immerzeel de Corus-mentaliteit. Misschien dat daarom de Corus-directie deze week onmiddellijk reageerde op een brief van de bonden waarin die met stakingen dreigden als het bedrijf de bonden niet voor 14 februari tegemoet zou komen. Corus liet nog dezelfde dag weten dat de geboden 1 procent loonsverhoging plus een eenmalige uitkering van 0,5 procent slechts ,,een indicatie'' was en het bedrijf er ,,graag uit wilde komen''.

En dat terwijl de bonden een stevig eisenpakket hebben. Behalve 4 procent loonsverhoging eisen ze onder meer een 36-urige werkweek voor administratief personeel die in 4 dagen uitgevoerd moet kunnen worden, ongelimiteerd verlofsparen, meer kinderopvang en instandhouding van de vertrekregeling bij 60 jaar. ,,Corus wilde van dit alles niet weten'', zegt Immerzeel, ,,terwijl ze een ruime, zwarte nul schrijven''. Wat wil zeggen dat ze nog nét in de zwarte cijfers zitten.

Is een looneis van 4 procent dan niet hoog, zeker voor een bond als CNV die in het najaar aankondigde dat de lonen binnen een bandbreedt van 2,2 tot 4 procent moesten stijgen, afhankelijk van de resultaten in de sector? Tja, zegt Immerzeel, ,,onze leden bepalen waar binnen die bandbreedte ze willen gaan zitten met hun looneis.'' Waarschijnlijk weten de leden dat Corus, de reorganisaties ten spijt, kampt met een personeelstekort.

In de bouw hebben de bonden het CAO-overleg opgeschort. Na vijf ronden zijn de partijen niet verder gekomen dan het bespreken van de reisurenregeling die vorig jaar was ingesteld. De werkgevers vinden die te duur en willen er weer van af. Pas dan willen ze praten over hun loonbod van nul procent. Nul procent? Jazeker, zegt de woordvoerder van werkgeversorganisatie AVBB, ,,dat moet je serieus verstaan. Er is een snelle achteruitgang in de bouw.'' Volgens de bonden is er nog steeds groei, zij het minder dan vorig jaar. Het verschil tussen eis en bod in de bouw is groot, geeft de AVBB toe.