Lopende sponzen ontdekt in aquaria

In de dierentuinen van Stuttgart en Düsseldorf en in een zee-aquarium in Karlsruhe blijken al jaren drie totaal onbekende sponzensoorten te leven. En het gaat om heel bijzondere sponzen: ze kunnen lopen. Snel gaat het niet: ze leggen per dag in de aquaria twee tot drie centimeter af.

De primitieve dieren zijn wit, klein en bolvormig. Medewerkers van het aquarium van de dierentuin in Düsseldorf publiceerden vijf jaar geleden al een artikel waarin ze meldden dat een spons bij hen zich ,,als een ufo'' door het aquarium bewoog. Dat zette zoölogen van de Universiteit Stuttgart op het spoor van de nieuwe sponzen. Onlangs verscheen hun wetenschappelijke soortbeschrijving.

Hoe de sponzen precies lopen is nog onbekend. Franz Brümmer, sponsonderzoeker van de Universiteit Stuttgart, is nog druk bezig met het onderzoek. ,,Ze lopen in ieder geval niet zoals amoebes of zoals slijmzwammen'', zegt hij desgevraagd. ,,Ik denk dat deze sponzen lopen doordat ze uitstulpingen maken. En het lijkt er op dat diezelfde uitstulpingen óók gebruikt kunnen worden om nieuwe sponsjes af te snoeren. Dat is een niet ongewone wijze van voortplanting bij sponzen. Alleen die lopen er niet mee.''

De drie soorten behoren alle tot het geslacht Tethya. Uit de Grote Oceaan zijn andere soorten van dit weinig onderzochte geslacht bekend, die zich óók kunnen voortbewegen. Hoe de dieren een jaar of tien geleden in de Duitse aquaria zijn terechtgekomen, is onbekend, maar waarschijnlijk zijn ze met stukken koraal `meegelift'. In elk van de drie aquaria komt slechts telkens één van de soorten voor.

De sponzen zijn tamelijk klein. Met een diameter van maximaal twee centimeter is T. wilhelma (genoemd naar de dierentuin Wilhelma in Stuttgart) de grootste. De kleinste, T. minuta, meet slechts een halve centimeter. De derde soort, T. gracilis, is net als beide andere soorten kleurloos, maar dat is waarschijnlijk niet hun natuurlijke kleur. De meeste sponzen krijgen hun kleur door algen of bacteriën die in hun lichaam leven. In gevangenschap komt deze symbiose niet altijd tot stand.