Gevangenen staren, zwijgen en werken vooral niet mee

Het merendeel van de gevangengenomen Talibaan en Al-Qaeda strijders op de Amerikaanse basis Guantánamo Bay op Cuba weigert mee te werken aan de verhoren waaraan zij zijn onderworpen. Volgens Amerikaanse functionarissen, die zeer terughoudend zijn met het geven van informatie over het wel en wee van de inmiddels 186 gevangenen, worden de Afghanen en Saoediërs voortdurend ,,bewerkt''. Maar zelfs zachtzinnige oplossingen, zoals het aanzwengelen van een discussie over de Koran, mogen amper baten.

Slechts een enkeling werkt mee, maar volgens de anonieme functionarissen die door de Amerikaanse krant Washington Post worden aangehaald, gaat het daarbij met name om jonge, kwetsbare gevangenen. De Amerikaanse ondervragers voeren een ogenschijnlijk simpele tactiek. Ze stellen de gevangenen gerust, om hen vervolgens middels lichte psychologische pressie tot bekentenissen te dwingen.

Ieder van de 186 gevangenen wordt scherp in de gaten gehouden. Hun bewakers noteren al hun gedrag, hoeveel ze eten, hoe lang ze op en neer lopen in hun cellen van gaas en golfplaat, met als uiteindelijk doel een psychologische karakterisering van iedere gevangene te maken waarmee gespecialiseerde ondervragers weer uit de voeten kunnen. ,,Sommigen van hen zijn keiharde, goed getrainde individuen die niet anders doen dan naar ons staren in afwachting van wat komen gaat'', aldus een functionaris.

De sfeer in het gevangenkamp heet meer ontspannen te zijn dan in de dagen na 11 januari toen de eerste gevangenen uit Afghanistan in het kamp arriveerden. Volgens de Amerikaanse autoriteiten was die sfeer toen uiterst explosief. Maar zodra de Afghanen en ruim vijftig Saoediërs toestemming kregen te praten, zou de stemming zijn verbeterd.

Verschillende gevangenen blijken een beetje Engels te spreken, de meesten spreken alleen hun eigen taal. Militaire functionarissen ter plekke hebben echter gezegd eventuele toenadering tussen de gevangenen en hun bewakers te vermijden. Zij vrezen dat de ogenschijnlijke vriendelijkheid niet anders bedoeld is dan om bij de eerst mogelijke gelegenheid van achteloosheid een Amerikaan te doden.