De laatste postzegelspaarders

Voor de oudere generaties was het een deel van de opvoeding: postzegels sparen. Het eerste insteekboek, de oude kranten bij de kachel met daarop de opkrullende postzegels (deels afkomstig van `meesparende' ooms) die net waren `afgeweekt', het eerste voordrukalbum met vakjes van Importa, het gepiel met pincet en postzegelplakkers en de gang naar de ruilbeurs. Dan de zegels zelf: het rode hoofd van Michiel Adriaanszoon de Ruijter, Wilhelmina `met het hangend haar', de Goudse Glazen, de ITEP-reeks, de postpakket-verrekenzegel, `Nederland achter tralies', de dubbele koe en de 62 oud roze: het is een taal die steeds minder mensen in den lande nog spreken.

Hebben we hier te maken met een verdwijnend stuk cultuurgoed? Kunnen we de laatste filatelist binnenkort ter aarde bestellen? We gaan op onderzoek uit op de postzegelmarkt bij de Laurenskerk in Rotterdam, de grootste van Nederland. Hier staan elke dinsdag en zaterdag zo'n twintig handelaren met kramen. Daaromheen cirkelt eenzelfde aantal `loslopende tasjesmannen' die hun boeken in de hand houden.

,,Veel mensen komen hier niet meer. We houden vooral elkaar bezig'', zegt een handelaar/standhouder die (voor de fiscus) anoniem wenst te blijven. ,,En jongeren komen hier al helemaal niet meer.''

Giel van de kraam naast hem komt erbij staan. ,,Filatelie zal nooit verdwijnen'', weet hij. ,,Maar over het lot van de postzegel ben ik minder zeker. Feitelijk is die al verdwenen, want nu hebben we stickers.''

Het gesprek komt op het `waanzinnige uitgiftebeleid' van PTT Post. Giel: ,,Ze geven veel te veel uit. Alles moet tegenwoordig in speciale velletjes van tien. Op deze manier hebben steeds minder mensen er zin in.'' Om de `geldzucht' van PTT Post te bewijzen laat hij een nummer zien van het blad van hun verzamelclub Collect. ,,Hier: de serie uit 1852 kost er 200 euro. Of je maar even wilt bestellen. Bij mij aan de kraam betaal je de helft. Het is diefstal.''

Frank is de `opzichter' van de postzegelmarkt. In zijn kraam staan aparte bakken voor mensen die Churchill sparen, Kennedy en Lady Di. Hij is minder hard over PTT Post. ,,De McDonald's is er ook gekomen. De tijd staat niet stil. Je moet er gewoon aan wennen.'' Hij schat het aantal postzegelhandelaren in den lande op driehonderd. Frank: ,,De verzamelaar van vroeger die met zijn portemonnee naar de kraam komt om de zegels per catalogusnummer uit te zoeken verdwijnt. Ze bestellen nu een hele jaargang via internet. Ze hebben meer geld, maar ook meer hobby's.'' Hij laat zijn folder zien vol met `grandioze aanbiedingen' ter ere van het twintigjarig bestaan van de zaak. We lezen: Dat is reden te meer om ons geregeld te bezoeken op de postzegelmarkt of op internet: www.poststempel.nl.

Johan de Ruiter (20) is de jongste postzegelhandelaar van Nederland. Hij is begonnen bij zijn vader. Beiden hebben een kraam op de postzegelmarkt alsmede een postorderbedrijf in Klaaswaal. Johan: ,,Ik zie een nieuwe groep verzamelaars ontstaan tussen de 30 en 50 jaar die de hobby van hun jeugd weer oppikken.''

Vader en zoon De Ruiter hebben samen vijf man in dienst. Johan: ,,Vandaag heeft één enkele klant gekocht voor 3000 euro.'' De `vaste' postzegelwinkel is volgens Johan de Ruiter aan het verdwijnen. De huurlasten zijn nog amper op te brengen en steeds meer mensen bestellen vanuit huis via formulieren of de pc. Een van de weinige klassieke zaken in Nederland waar nog insteekboeken staan van alle landen is Medo aan de Nieuwe Binnenweg in Rotterdam. Het is tussen de shoarma-tenten en Surinaamse broodjeszaken een absurde locatie.

Eigenaar Jaap ten Hoorn, die de zaak tien jaar gelden overnam, draait naar eigen zeggen een omzet van een half miljoen gulden per jaar. ,,En dan krijgt elke klant die in de zaak komt ook nog koffie, want het is hier echt een sociaal gebeuren.'' Hij staat gebogen over een serie poezen uit Paraguay, een `moeilijk land om aan te komen'. De meeste bestellingen krijgt hij binnen per e-mail. Achter in de zaak zit zijn vader met twee medewerkers grote veilingcollecties `in te sorteren' in de insteekboeken. Jaap: ,,De meeste van mijn klanten ken ik persoonlijk. Je bouwt iets met ze op. Tijdens het filmfestival komt hier altijd een journalist uit België de filmpostzegels ophalen die ik dat jaar voor hem apart heb gehouden. Een manager van Siemens wil alle uitgaven wereldwijd uit 1980 hebben.''

Jeugd ziet hij niet. ,,Wat wil je? De gsm en de pc zijn toch veel interessanter?''