Aangeschoten wild

Na maanden van crisis was het woensdag eindelijk feest bij het Holland Festival. Staatssecretaris F. van der Ploeg en de Amsterdamse wethouder S. Bruines (Cultuur) kondigden aan de subsidie voor 2003 en 2004 te verhogen naar 2,5 miljoen euro per jaar. Het bestuur had inmiddels aan hun eis, concrete nieuwe beleidsplannen, voldaan.

Er kwam echter een smetje op deze feestelijke dag, toen bleek dat directeur Ivo van Hove in 2004 weggaat. Maar dat was, volgens de festivalleiding, `oud nieuws', omdat Van Hove een contract tot 2004 heeft. Ook benadrukte het bestuur dat Van Hove's vertrek niets te maken heeft met de voorwaarden die Van der Ploeg aan verhoging van de subsidie had gesteld. Ik geloof dat dit waar is. Als Van der Ploeg de directeur weg wil hebben, waarom zou hij dan diens twee laatste festivals zo vorstelijk ondersteunen?

Het `oude nieuws' komt wél erg ongelegen, omdat het Van Hove tot een lame duck maakt. En niet alleen omdat de connectie met Van der Ploegs voorwaarden blijft bestaan. Van Hove gaat pas over drie jaar weg, maar voor iedereen is hij nu al `de vertrekkende directeur', wat zijn gezag ondermijnt. Vooral als je dit koppelt aan de kritiek die zijn beleid al veel langer oproept. Het `blij toe', zal luider klinken dan het `jammer'. Kijk naar Riccardo Chailly, de chefdirigent van het Concertgebouworkest, die zijn vertrek onlangs aankondigde en meteen een hoop stront van morrende orkestleden over zich heen kreeg.

De subsidieverhoging komt na een slepend conflict tussen festivalbestuur en staatssecretaris, wat in november vorig jaar tot vertrek van het bestuur leidde. Van der Ploeg wilde eerste een nieuw beleidsplan zien alvorens geld te geven, het bestuur wilde eerst meer geld zien. De uitkomst van deze week lijkt een aardig compromis. Het bestuur heeft nu toch nieuwe plannen ingediend, en Van der Ploeg geeft toch meer geld.

Maar wat behelzen die `concrete nieuwe plannen'? We krijgen voortaan `aansprekende internationale producties' die elders in Nederland niet te zien zijn. Ook gaat het festival samenwerken met `internationale co-producenten', en streeft het naar een `goede positionering' ten opzichte van andere festivals. Dat is pas oud nieuws; daar zou ieder internationaal festival altijd naar moeten streven. Ook zal de leiding streven naar `een betere balans' tussen de kunstdisciplines, met meer en betere dans en muziek. Hiervoor worden deskundigen aangetrokken. Dat betekent een breuk met Van Hove's beleid om vooral theater te laten zien en is dus wel degelijk een nieuwe koers. Maar de commissie-Sorgdrager, die Van der Ploeg adviseerde, wilde dit vorig jaar juli al, en het bestuur heeft daar toen mee ingestemd. Het heeft dus niets anders gedaan dan nog een keer opschrijven wat twee jaar geleden al in het beleidsplan stond, aangevuld met wat in juli vorig jaar werd beloofd. Waarom heeft Van der Ploeg dan meer dan een half jaar gewacht en het eerst tot een crisis laten komen? Waarschijnlijk omdat hij nu eenmaal ferm had geroepen dat hij nieuwe plannen wilde zien. Waarschijnlijk omdat de Tweede Kamer allang heeft aangedrongen op een snelle afwikkeling en royalere subsidies. Dat heeft Van der Ploeg blijkbaar koppig gemaakt. Het moest zijn besluit zijn, omdat hij een naam heeft hoog te houden als dwarse bestuurder die zich van niemand iets aantrekt. Daarom wilde hij per se nieuwe plannen zien. Daarom doen alle partijen nu alsof er allerlei nieuwe dingen met het Holland Festival gaan gebeuren.