Zeventig probleempanden in een wijk

Woningcorporaties en een bank proberen het tij te keren in de verpauperde Enschedese wijk Velve-Lindenhof door er panden op te kopen.

Het pand op de hoek van de Lipperkerkstraat is van Harm Post, zoon van een lokale snackbarexploitant en inmiddels eigenaar van tientallen panden in deze buurt. In het pand zit een succesvolle coffeeshop, geëxploiteerd door een Marokkaanse buurtbewoner die startsubsidie kreeg van de gemeente. Op de stoep voor de coffeeshop staat, voor openingstijd, een Duitse taxi met passagier. Aan de overkant drinkt het bestuur van de wijkraad koffie. Ze bekijken de taxi die staat te wachten op de stoep: ,,Zo gaat het de hele dag.''

In het pand op de hoek van de Lipperkerkstraat zit het verhaal van de Enschedese wijk Velve-Lindenhof. Van de Duitsers die hier de hele dag verschijnen om legaal en dus goedkoop aan hasj te komen. Die fout parkeren en plassen in portieken. Van de gemeente die de verkoop van softdrugs gedoogt, maar de de overlast wil beperken tot bepaalde wijken. Van gezagsgetrouwe bewoners die samenwerken met huisjesmelkers en coffeeshopeigenaren om de overlast te beperken. Omdat ze nog altijd houden van hun wijk met de mooie diepe tuinen. Van coffeeshopexploitanten die investeren in parkeerplekken, om goodwill te kweken. En het verhaal van vastgoed.

De nieuwe Neighbourhood Corporation Enschede BV heeft in het geheim het afgelopen jaar 23 panden in Velve-Lindenhof gekocht. Dat lijkt de beste manier om dubieuze huurders de wijk uit te krijgen. Vorige week werd de actie bekend omdat de gemeente een aandeel van 33 procent neemt in de BV, waar woningcorporaties Ons Huis en Vooruit en de Rabobank Enschede al aandeelhouder zijn. De actie is zo lang mogelijk stilgehouden omdat anders de vraagprijzen zouden stijgen. ,,De helft van die 23 panden was van welwillende eigenaren die blij waren dat ze van hun huurders af zijn'', zegt directeur Paul Lohmann. ,,De rest was van eigenaren die profiteren van onduidelijke huurders. Onder druk verkopen zij ook.'' Het werkkapitaal van de BV is 11 miljoen euro.

In het hele land groeit de aandacht voor publiek-private aanpak van louche (ver-)huurders. ,,Vage huurders kun je alleen wegwerken als je eigenaar bent van een pand. Op grond van overtreding van het huurcontract. Die panden moet je dus eerst zien te kopen'', zegt hij. Neem de slagerij naast de coffeeshop, tegenover de wijkraad. De eigenaar, die decennialang de wijkslager was, verhuurde het aan een andere slager die vervolgens zijn inboedel doorverkocht aan een growshop-exploitant. Ofwel: aan een leverancier voor coffeeshops. Zodra Lohmann ervan hoorde, kocht hij het pand van de eigenaar, ,,die toch ook verplichtingen heeft ten opzichte van zijn oude wijk''. Zijn advocaat eist nu van de tweede slager dat de overdracht van het huurcontract aan de growshop-exploitant wordt stopgezet.

Voor de meeste ramen aan het begin van de Lipperkerkstraat hangen grauwe lappen, de verf bladdert van het houtwerk af. Wijkagent Bennie Beuvink gaat een pension binnen. Boven klinkt Afrikaanse muziek, de kachel loeit. Een Afrikaanse jongen laat zijn kamer zien: tl-licht schijnt op een bed, een televisietoestel, een tafel en een bank. Hij is een `ama', een alleenstaande minderjarige asielzoeker. Beuvink: ,,Deze jongens zijn alleen in een vreemd land en dan worden ze gehuisvest tussen de coffeeshops. Dat is de kat op het spek binden.''

Buiten klampt een Turkse coffeeshopmedewerker Beuvink aan. Enkele ama's in dat pension verkochten gisteren hasj op straat, klaagt hij. ,,Waarom heb je de politie niet gebeld?'', vraagt Beuvink. De Turk lacht, zijn collega's hebben dat op hún manier opgelost. ,,Voortaan ons bellen'', zegt Beuvink. De Turk heeft meer klachten. De coffeeshop heeft een parkeerterrein aangelegd zodat de Duitsers niet op de stoep parkeren maar denk maar niet dat de gemeente ooit de straat schoonveegt. ,,De gemeente zeikt alleen maar.'' Beuvink knikt vriendelijk en loopt door. Hij is een tolerante agent. Hij heeft er bijvoorbeeld begrip voor dat sommige ouders liever wiet verbouwen dan een baan zoeken. ,,Wietafnemers leggen meteen apparatuur voor je aan én betalen goed.'' In deze wijk, zegt hij, is het gemiddelde inkomen zo'n 19.000 euro per jaar.

In het goede deel van de Lipperkerkstraat staat een huis met een wit hek eromheen en een groot wit vrijheidsbeeld in de tuin. Hier woont Harm Post. Post begon de opbouw van zijn vastgoedimperium lang geleden toen hij woningen in de wijk kocht en verhuurde aan Turkse textielarbeiders. Die stelden geen eisen, herinneren Gerrit Ansink en Jozef Swaters zich. Zij wonen al veertig jaar in de wijk. Nu verhuurt Post aan coffeeshops, studenten en pensions.

Enschedese politici realiseerden zich dat Velve-Lindenhof te lang verwaarloosd is toen Ansink en Swaters, als bestuurders van de wijkraad, twee jaar geleden een lijst van 35 probleempanden overhandigden. Lohmann schat dat het er nu 70 zijn, op 4.500 bewoners. Om die te traceren doen politie, brandweer, het energiebedrijf en andere diensten invallen. Meestal wagen de ambtenaren zich dan voor het eerst in die panden. De oogst tot nu toe: drie illegale gokhuizen (waarvan de gemeente er inmiddels twee tot sluiten heeft weten te dwingen), een veelheid aan coffeeshops (er zijn er nu nog veertien), wietplantages in woningen, pensions waar illegalen verblijven, pensions waar legale ama's wonen.

Essentieel voor het overleven van een wijk is het uithoudingsvermogen van bewoners als Gerrit Ansink en Jozef Swaters. Zeker nu de één na de andere eigenaar van een koophuis aan de rand van Velve-Lindenhof vertrekt. Elke maand zorgt de wijkraad (30 actieve leden) dat klachten van bewoners terechtkomen bij de autoriteiten. Bewoners die geen aangifte durven doen, omdat hun kinderen bedreigd worden, helpen ze ook. Ze geven adviezen over huursubsidie en kinder- en vrouwenopvang.

De drugsoverlast in Velve-Lindenhof mag niet `overwaaien' naar andere wijken, stelde de gemeenteraad vorige week unaniem. In een aantal panden van de Neighbourhood Corporation, zal een coffeeshop blijven als huurder. ,,Het is het minste van twee kwaden'', legt Ansink uit. ,,Als je alle coffeeshops sluit, gaat men vanuit de huizen verkopen en dan wordt de overlast groter. Nu overleggen we regelmatig met enkele coffeeshopexploitanten die weten dat ze de overlast móeten beperken.'' Er hangen bordjes in het Duits op de ramen van de coffeeshops: geachte klant, parkeer uw auto op de aangewezen parkeerplaatsen.

Want de vraag is een gegeven. Het liefst zou Lohman leegstaande douanekantoren aan de grens kopen. ,,Ja dat lijkt me mooi'', zegt Swaters. ,,Alle coffeeshops in het niemandsland langs de grens.''