Zalm geniet van `oorlogje' met lokalen

Voor een zaal vol Leiderdorpse PvdA'ers verdedigde minister Gerrit Zalm (VVD) gisteren à titre personnel afschaffing van de onroerendezaakbelasting.

Een aantasting van de lokale democratie. Het failliet van het huis van Thorbecke. Een historische vergissing. De lijsttrekkers van de verschillende partijen in Leiderdorp kwamen op een door de PvdA georganiseerde campagne-avond woorden tekort om VVD-hotshot Gerrit Zalm af te brengen van zijn ,,lumineuze idee'' de onroerendezaakbelasting (ozb) af te schaffen. Er heerste een oorlogszuchtig sfeertje in de Muzenhof, en Zalm genoot ervan.

Het leek een beetje onwennig voor Zalm, die zichzelf eerder als `a-politieke technocraat' bestempelt dan als ras-politicus. ,,Ik doe dit dus als nummer drie van de VVD-lijst, niet als minister van Financiën, want voor je het weet moet ik dit allemaal weer in de Kamer komen uitleggen'', zei hij met een wegwerpgebaar. Waar elders in het land VVD-prominent Hans Wiegel op ronkende wijze de strijd aanbond met `cabaretier' Pim Fortuyn (Leefbaar Nederland), bezocht Zalm op uitnodiging van zijn directeur-generaal Belastingdienst Jenny Thunissen, tevens plaatselijk PvdA-voorzitter, een discussieavond over de afschaffing van de ozb, een van de meest opmerkelijke en harde punten uit het VVD-verkiezingsprogramma. ,,Ik hou van het hol van de leeuw'', zei Zalm, zelf ooit voorzitter van de PvdA-afdeling Enkhuizen.

In een vlotte presentatie, gemaakt door ambtenaren van zijn departement, zette Zalm de voordelen van de afschaffing van de ozb uiteen. De ozb zorgt slechts voor

8 procent van de gemeentelijke inkomsten en is voor burgers en bedrijven de meest ergerniswekkende belasting. De uitvoeringskosten voor de ozb zijn hoog en het aantal bezwaarschriften tegen de vierjaarlijkse waardering onroerende zaken bedraagt 10 procent. ,,Door de ozb af te schaffen en ook op lokaal niveau een Zalm-norm te introduceren, dwingen we de lokale politiek weer keuzes te maken'', zei Zalm. Tegenvallers op lokaal niveau kunnen dan niet meer worden opgevangen door een verhoging van de lokale belastingen. De wegvallende inkomsten door de afschaffing van de ozb krijgen gemeenten gecompenseerd via het gemeentefonds.

De lokale politieke leiders vinden dat de afschaffing van de lokale belasting ook voor de lokale democratie de nekslag betekent, omdat zij niet meer zelf kunnen sturen in de begroting. ,,Als we een zwembad willen bouwen, vragen we de burgers of ze dat goed vinden en verhogen we de ozb. Dat kan nu niet meer'', aldus een PvdA'er. De tegenwerpingen werden door Zalm met een kwinkslag of een felle reactie de grond in geboord.

De plaatselijke ChristenUnie-lijsttrekker waagde het te stellen dat mensen het helemaal niet zo erg vinden ozb te betalen, als ze maar weten wat ermee gebeurt. Gelach in de zaal. Zalm: ,,Gaat u maar eens praten met de bewoners van Den Haag, die jarenlang de ozb sky-high hebben zien gaan dankzij het financiële wanbeleid van de gemeente. Wij willen een einde maken aan gemeenten die hun burgers de duimschroeven aandraaien, die hun inwoners leegzuigen!'' Applaus in de zaal. Zalm, verbaasd: ,,Zo, dat was even lekker demagogisch, maar daar houdt u blijkbaar ook wel van.''

Zalm gelóóft in de afschaffing van de ozb. Hij sprak van ,,evangelie'' en ,,bekeren''. Dat hij ondanks indrukwekkende reeksen cijfers en grafieken die het heil van de ozb-afschaffing aantoonden de lokale bestuurders niet overtuigde, deed hem niks. Zalm: ,,Ik constateer met dubbel genoegen dat u tegen ons voorstel blijft. Prima, dan blijft het een VVD-voorstel en dat is wel zo helder voor de burgers.''