Uitstappen? Vader is geen belégger

Hamvraag: waarom verkocht de Staat niet eerder wat aandelen KPN? In goede tijden was het aandelenpakket onder de hoede van minister Zalm (VVD; Financiën) een slordige 29 miljard euro waard. Nu resteert 4 miljard euro. Achteraf praten is altijd makkelijk. Intussen investeerde de Staat nog eens 1,7 miljard in KPN. Het is niet fair om Zalm een beleggingsverlies van bijna 27 miljard euro aan te rekenen. Ook al overstijgt het bedrag de begroting van OCW, het ministerie met de hoogste uitgaven.

Zalm gaf gisteren antwoord. Hij kon onder meer niet eerder uitstappen doordat daarvoor toestemming nodig was van de Tweede Kamer. Gelukkig voor KPN gold dit niet voor instappen. Daardoor kon Zalm eind vorig jaar wel nieuwe aandelen bijkopen.

Bovendien worstelde Zalm steeds met voorkennis, zo verdedigt hij zich. De Staat was intensief betrokken bij de overname van E-Plus en bij de fusiebesprekingen met Telefónica en Belgacom. Daarmee toont de bewindsman zich heel voorzichtig in het gebruik van voorkennis.

Dat is niet altijd zo. Minister Zalm zag immers wel kans om effecten te kópen. Hij was ruim twee maanden geleden de eerste die toehapte op de nieuwe versgedrukte aandelen KPN. Op dat moment was de Staat als grootaandeelhouder op de hoogte van een trits voorwaarden van de banken voor de verstrekking van een miljardenkrediet. De Staat zag in die voorkennis geen probleem om aandelen te kopen. Een dreigend kort geding van activist Pieter Lakeman dwong KPN om die kennis alsnog met de buitenwereld te delen.

Terugblikkend ziet de minister slechts twee momenten waarop het belang hadden kunnen worden verminderd. Maart 2000 was de eerste mogelijkheid, maar de overheid zou dan dan de aangekondigde beursgang van KPN Mobile in de weg zitten. Dat is geen redenering van een belegger, maar van een belanghebbende die zich meer verantwoordelijk voelt voor KPN dan voor het gemeenschapsgeld dat daarin zit.

De tweede uitstapkans was in juni 2000, vlak voor de veiling van telecomfrequenties in het Scheveningse Kurhaus. Maar dán verkopen zou als ,,onbedoeld signaal kunnen zijn geïnterpreteerd dat de Staat een negatief effect van de veiling op de koers verwachtte''. Sinds wanneer is de beurskoers van KPN de verantwoordelijkheid van Zalm?

Neen, de staat is geen belegger. Zo besluit Minister Zalm zijn brief. De vraag resteert wat de inschrijving op de emissie dan voor actie was. Zalms brief is een impliciete uitnodiging aan Brussel om de kapitaalinjectie alsnog als – illegale – staatssteun uit te leggen.