Respect voor de ouders

Hij was het niet eens met zijn straf en daarom heeft een Egyptische onderwijzer onlangs een kort geding aangespannen tegen de Egyptische minister van Onderwijs en de burgemeester van Kaïro. De leraar had een kind in de vijfde klas van de lagere school (gelijk aan groep zeven op de basisschool hier) gedwongen zijn schoenen uit te doen, waarna hij het met een stuk tuinslang op zijn voetzolen sloeg.

In het proces-verbaal dat tegen de onderwijzer werd opgemaakt verklaarden verscheidene kinderen uit de klas dat slaan met een stuk tuinslang op handen en voeten voor deze onderwijzer de normale manier was om leerlingen te straffen die hun huiswerk niet hadden gemaakt of verkeerde antwoorden op vragen gaven.

Deze Egyptenaar is misschien een extreem geval, maar voor mij staat vast dat hij zeker niet de enige onderwijzer is die zijn leerlingen mishandelt. De meeste leerkrachten in de meeste landen van de wereld gebruiken fysiek geweld.

Maar als het om fysiek geweld gaat, dan spannen ouders en verzorgers van kinderen de kroon, ook in Nederland. Recent onderzoek geeft aan dat in Nederland jaarlijks zestig- tot tachtigduizend gevallen van kindermishandeling voorkomen. Dit gebeurt door zowel autochtone als allochtone ouders. Gemiddeld overlijdt een kind per week aan de gevolgen van mishandeling.

In de vele gesprekken die ik heb gevoerd met allochtone ouders in Nederland heb ik kunnen vaststellen dat de meesten van hen uitgaan van de opvatting dat het kind hun eigendom is en dat het daarom blinde gehoorzaamheid aan hen is verschuldigd. Gehoorzaamheid wordt vaak door hen als respect aangeduid. Respect voor de ouders is de belangrijkste waarde waarom de opvoeding draait. Alle middelen zijn geoorloofd om dat respect bij te brengen.

De leerkracht op school is in feite een verlengstuk van de ouders thuis. Wanneer ouders in de naam van opvoeding naar hartelust of uit onmacht slaan en schoppen, dan zullen ze zulk gedrag bij leraren op school ook gerechtvaardigd vinden.

Dat de onderwijzer in Kaïro door de ouders werd aangeklaagd wil waarschijnlijk zeggen dat er een zekere verandering heeft plaatsgevonden waardoor deze ouders het gedrag van deze onderwijzer niet langer tolereren.

In Nederland is eerder het omgekeerde het geval. Veel allochtone ouders klagen over de school. Hun voornaamste bezwaar is dat de leerkrachten te zacht zijn. Omdat er geen harde straffen vallen denken de ouders dat er op school niet wordt opgevoed, want hoe voedt je een kind op zonder te slaan?

In 1998 werden in Egypte lijfstraffen op school bij de wet verboden. Pas vier jaar na dato krijgt een onderwijzer een veroordeling wegens mishandeling van kinderen. De straf bestond uit inhouding van twee maanden salaris.

Ik vind de straf niet zwaar, maar twijfel vooral aan het effect. Nu wordt immers ook het gezin van de onderwijzer getroffen, terwijl niet duidelijk is of hij zijn opvattingen over opvoeding wijzigt. Hij zou eigenlijk ontslagen moeten worden en ander werk moeten krijgen, in de administratie of zo, en pas weer les mogen geven als hij behoorlijk is bijgeschoold over opvoeding van kinderen.

Maar wie ontslaat de ouder die zijn kind wreed behandelt? Wie houdt zijn salaris in, of liever nog, wie helpt hem aan een beter begrip van opvoeding, zodat hij beter met zijn kinderen omgaat? Respect voor de ouders, de gouden regel in zoveel Nederlandse huizen, zou wat mij betreft vervangen moeten worden door `respect voor het kind'.