Koninklijke tv-talenten

De Britse koningin Elizabeth mag dan formeler zijn dan haar Nederlandse collega Beatrix, ze heeft betere teksten. Gisteren zag ik een fragment van haar toespraak bij het vijftigste jubileum van haar koningschap. Terwijl Mr. Bean in het publiek zijn magere nekje nog verder oprekte om vooral niets te missen of misschien ook om door de camera bij deze prominente gebeurtenis gezien te worden, blikte de Queen terug. Stelt u zich eens voor, zei ze ,,als we nooit The Beatles kenden, als we nooit Margot Fonteyn hadden zien dansen, als we nooit televisie hadden gekeken, op internet hadden gesurft of gepraat hadden met andere mensen die op internet surften'' en iedereen lachte.

De kersttoespraak van Elizabeth is een geëngageerde terugblik, terwijl Beatrix zweverig en prekerig is. En toch wordt Beatrix door sommige Britse commentatoren gezien als een lichtend voorbeeld voor het Britse koningshuis. De BBC stelde dat gisteren ook weer vast. Netwerk had een Nederlandstalige Brit die bewonderend sprak over Beatrix die met hoge laarzen door overstroomd gebied struinde. De door de BBC briljant geregisseerde begrafenis van Lady Diana was bedoeld als demonstratie tegen de kille afstandelijkheid van het Britse koningshuis.

Het Nederlandse koningshuis weet de tv-momenten beter uit te buiten en daarom is het moderner. Iconografie sterkt de populariteit meer dan wat voor toespraak dan ook. De Oranjes, zelfs de als stijf beschouwde Beatrix, hebben een patent op spontane gezinswarmte. Juliana op de fiets, een verliefde Beatrix huppelend met Claus tijdens de verloving. Toen de kritiek op de kilte van Beatrix toenam, begon ze een beeldoffensief. Op haar laarzen mopperend tegen fotografen en cameralieden die haar juist populair maakten. Beatrix die armen om de slachtoffers van Enschede en Volendem sloeg. Tijdens een bezoek aan de Antillen keek ze gearmd met Claus over de zee. Haar populariteit steeg met sprongen toen ze met verwaaid haar de schade van de orkaan inspecteerde. En daarna de warme, familie-omhelzingen bij het voorstellen van de verloofde Máxima.

Prins Willem-Alexander gaat verder. Dat begon al met het juichen en springen bij Nederlandse olympische overwinningen. Bij de Europese voetbalkampioenschappen deed hij enthousiast met oranje-waves mee, terwijl zijn moeder naast hem kuis bleef zitten. Het hoogtepunt waren de tranen van Máxima bij het Vaarwel vadertje. Een demonstratieve tango die door de kroonprins en Máxima zelf was uitgekozen. Krachtiger dan welke tekst ook en geen Kamerlid kan zeggen dat het ,,dom'' is.

Toen de muziek werd gespeeld, leunde de prins weg van Máxima om ,,het'' in de woorden van regisseur Rudolf Spoor ,,helemaal zelf te laten bewegen''. De kroonprins keek steels naar de grote beeldschermen in de kerk waar de met haar tranen vechtende Máxima in vol beeld op was te zien. Tegen die tango-demonstratie is alle ketelmuziek van dwaze-moederorganisaties niet opgewassen.

De Gids liet de band van de tango zien met de opgewonden stemmen van de regie op de achtergrond. Een assistent volgde de partituur nauwkeurig en bij het zingen van het koor riep een ander: ,,Tranen, tranen, tranen!'', waarop de camera naar Máxima ging. ,,En nu gaan we. Nog niet zo close hoor. Doen. Camera twee. Inzoomen! Zo close mogelijk. Prachtig, prachtig jongens.... Ook weer uitzoomen en rustig afstand. Kom maar en kom maar en kom maar.''

De Oranje-manifestatie in de Arena vrijdagavond moest van de prins en Máxima ,,jong'' en multicultureel zijn en een hoog tempo hebben. Zelf tilde de prins een jongetje met donkere krullen op dat niet bij een afhangende oranjewimpel kon komen, symbool voor het cadeau. Die rol voor de kroonprins was geschreven door het evenementen-productiebedrijf Xsaga. De 25 meter lange wimpel kwam naar beneden, de prins raakte er onder bedolven en moest zich vrijworstelen. Onbedoeld maar juist dit soort kleine, onvoorziene ongelukjes maken het des te overtuigender. De kroonprins is geen academische hoogvlieger, maar hij heeft als toekomstig monarch meer baat bij zijn beheersing van de beeldtaal.