Armeense genocide leidt tot ruzie Turkije en Zweden

Tussen Zweden en Turkije is een diplomatieke rel ontstaan over een brochure waarin wordt stilgestaan bij de genocide onder Armeniërs in de laatste fase van het Ottomaanse Rijk. De brochure, die onder auspiciën van het Zweedse Instituut is uitgebracht, werd vorige week uitgedeeld op een markt in Izmir. Turkije ontkent dat de genocide onder Armeniërs (die volgens historici meer dan een miljoen mensenlevens eiste) plaatshad en betitelt alle publicaties daarover als leugenachtig en te kwader trouw.

De Zweedse ambassadeur is inmiddels op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Ankara ontboden. Daar kreeg deze te horen dat in de brochure bepaald een ,,vergissing'' was gemaakt. Eerder al had een andere Zweedse diplomaat eenzelfde boodschap gekregen. Zweden onderstreept dat de brochure niet de opvattingen van Stockholm bevat maar slechts de opvattingen van de auteur(s) weerspiegelt. Maar volgens een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn zulke publicaties over de Armeense kwestie niet bepaald bevorderlijk voor de band tussen beide landen.

Zweden is niet het eerste land dat Turkije over de Armeense kwestie bruskeert. Eerder al ontbrandden veel Turken in woede tegen Frankrijk, omdat het Franse parlement in een motie onderstreepte dat er wel degelijk een genocide plaatshad. Ook op straat leidde dit tot zo'n woede dat de autoriteiten ertoe overgingen bijvoorbeeld het Franse consulaat in Istanbul te bewaken.

De strijd over de Armeense kwestie heeft betrekking op een aantal punten. Volgens veel historici kwamen er bij de slachtpartijen meer dan een miljoen mensen om het leven, maar Ankara gaat uit van een veel lager aantal. Turkije vindt ook dat veel historici niet genoeg stilstaan bij de gruweldaden van Armeniërs die voor een onafhankelijke Armeense staat streden en daarom Noordoost-Turkije etnisch wilden zuiveren van Turken. De belangrijkste strijdvraag is echter de kwestie wie opdracht gaf tot de moordpartijen. Volgens historici werd het besluit om de Armeniërs uit te roeien op het hoogste niveau van de Ottomaanse staat genomen, maar Ankara verwerpt dat als een aperte historische onjuistheid.

Ondanks alle historische discussies zijn er overigens wel enige tekenen van dooi te bespeuren in de betrekkingen tussen Armenië en Turkije, die zwaar belast zijn door onder ander de kwestie van de genocide. Zo is in Turkije onlangs een boek gepubliceerd met een bloemlezing uit de Armeense literatuur. Ook heeft Ankara de vereisten voor een visum voor Armeense burgers versoepeld, zodat deze gemakkelijker naar Turkije kunnen komen.