Philips overtreft rampjaar 1990

Philips zet morgen met een recordverlies de toon in het nieuwe jaarcijferseizoen. Van torenhoge ambities begin vorig jaar naar een recordverlies nu.

Wat voor zin heeft het stoer uitspreken van ambitieuze winstdoelen wanneer het resultaat van een concern staat of valt met de economische buitentemperatuur? Die vraag komt op nu dezer dagen menig concern zwaar teleurstellende jaarwinsten zullen presenteren.

Het elektronicaconcern Philips, dat morgen de cijfers naar buiten brengt, moet het meest van alle een toontje lager zingen. Eén jaar geleden, drie maanden voor zijn aantreden, maakte bestuursvoorzitter G. Kleisterlee duidelijk dat de rendementen verder omhoog moesten. Bij de toelichting op de resultaten over het recordjaar 2000 (winst uit gewone bedrijfsuitoefening 4,3 miljard euro) verklaarde de komende man dat het allemaal nog wel een streepje beter kon. Op elke euro zou voortaan 10 cent (7,7 in 2000 ) moeten worden verdiend, de winstgroei per aandeel moet jaarlijks naar 15 procent, terwijl het rendement op de bezittingen 30 in plaats van 24 procent dient te bedragen.

,,Zeer ambitieus'', noemde Kleisterlee de doelstellingen direct zelf al. ,,Vanaf nu is een bescheiden winst gekoppeld aan weinig groei niet meer voldoende'', zo sprak hij dreigend.

Het stilvallen van de wereldeconomie met de aanslag op 11 september als genadeslag heeft Philips echter een geweldige klap gegeven. De omzetcijfers in het derde kwartaal spreken boekdelen: consumentenelektronica zag de verkopen met 18 procent dalen, de divisie componenten (onder meer monitoren) met 63 procent, terwijl de chipomzet met 43 procent afnam. Alleen medische systemen zag de verkopen met ruim de helft toenemen, maar dat is grotendeels het gevolg van acquisities. En dus moest Kleisterlee snel na zijn aantreden in mei naar harde middelen grijpen. Een start die overigens naadloos aansluit met de eerste maanden van zijn voorgangers Timmer en Boonstra.

Al in april – Kleisterlee trad aan op 1 mei – zag Philips het de verkeerde kant opgaan. De markt voor zaktelefoons en monitoren werd ,,verschrikkelijk slecht'' (financieel bestuurder J. Hommen) en juist deze sectoren lagen aan de basis van het recordjaar 2000.

Gelijktijdig met de winstwaarschuwing gaf Philips aan maximaal 7.000 banen te zullen schrappen. Drie maanden later kwamen daar 3.000 banen bij, en in het najaar verklaarde vakbond De Unie/MHP zelfs een banenverlies van 25.000 (van de 197.000) te verwachten. Afgelopen maand kondigde Philips verder banenverlies aan, zonder cijfers te noemen.

Ter financiering van de verschillende bezuinigingen heeft het concern enkele malen voorzieningen genomen die morgen tot uiting komen in het netto-verlies. Tot en met september is al ruim 1 miljard euro opzijgezet en in het vierde kwartaal komt daar – aangekondigd – 200 tot 250 miljoen euro bij. Allemaal bedragen die van de toch al magere operationale winsten moeten worden afgetrokken.

De grote herstructureringen – die de eigenlijke gang van zaken minder transparant maken – en de onzekere economische verwachtingen zullen Philips zeer terughoudend maken in de winstprognose voor het lopende jaar. De onzekerheid komt onder meer tot uiting in de adviezen van analisten. Uit de negen analisten die door het persbureau Bloomberg zijn geconsulteerd rollen vijf koopadviezen, twee neutrale posities en twee – weinig voorkomende – adviezen om de aandelen te verkopen.

De financiële markten gaan voor morgen uit van een nettoverlies van 2,2 tot 2,5 miljard euro, waarvan meer dan de helft een gevolg is van eenmalige reorganisatielasten. Een record, want zelfs in het rampjaar 1990 (Centurion), bedroeg het verlies 1,89 miljard euro.

Blijft de vraag of Kleisterlee morgen met nieuwe harde maatregelen zal komen. Een nieuwe reductie van het personeelsaantal behoort altijd tot de mogelijkheden, maar op grote verrassingen wordt niet gerekend. Twee maanden geleden zinspeelde Kleisterlee nog op een spoedige beslissing over de toekomst van consumentenelektronica in de Verenigde Staten. De resultaten in Amerika (zie grafiek) vallen ondanks de grote marketinginspanningen al jaren tegen terwijl Kleisterlee onlangs zelf aangaf dat de televisies en video's de afgelopen tien jaar per saldo tot verlies hebben geleid.

Toch ligt het snel stopzetten van consumementenelektronica in de VS niet voor de hand: de consequenties – bijvoorbeeld voor de chipverkoop aan deze divisie – zijn erg groot en het Amerikaanse management is deze zomer nog ververst. Meevallende kerstverkopen (Kleisterlee) en een vliegende start van de dvd-recorder kunnen weer voor het nodige optimisme zorgen.