Nostalgische Noorse kinderwereld

De Noorse jeugdfilm Oddeman begint met een voice-over waarin de verteller terugblikt op zijn kindertijd in een klein dorpje, vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Op gezette tijden keert de vertelstem terug. Deze literaire constructie verraadt de oorsprong van de film in een boek met korte verhalen van Odd B¢rretzen. Hoewel de verteller op het eind zijn kinderangsten en nachtmerries in herinnering roept, is de film toch niet gespeend van nostalgie.

Met z'n flaporen, ondeugende blik en kinderlijk filosofische bespiegelingen sluit Oddeman zich aan bij het uit vele jeugdfilms bekende type dat het best omschreven kan worden als aandoenlijk. Vaak gaan zijn grote gedachten over God en Jezus, want Oddeman en z'n broer worden door hun ouders gereformeerd opgevoed. De kerk is zowel angstwekkend als fascinerend, met de dominee hoog op het kansel, predikend over hel en verdoemenis. Toch is het een gemoedelijk soort religie, zonder de koude strengheid en afkeer zoals beschreven door Jan Wolkers.

De kleine en grote avonturen die Oddeman beleeft worden gefilmd vanuit zijn gezichtspunt, met een laag camerastandpunt en een groothoeklens. Hierdoor lijken volwassenen vaak belachelijk, wat goed aansluit bij Oddemans mening over hen als mensen die nooit lachen, laat staan plezier hebben zoals hij. Die keren dat van dit vertelperspectief afgeweken wordt, voelen als een breuk. De kinderlijke blik op de wereld wordt verraden. De hele film baadt in goudgeel licht, waarin de jeugd als een eeuwige zomer lijkt. Ook hierin zit helaas weer een breuk als plotseling een winterepisode opduikt. Deze verstorende afwijkingen en de wat al te nostalgisch-literaire voice-over maken de film net niet helemaal geslaagd.

Oddeman (Da jag traff Jesus...med sprettert). Regie: Stein Leikanger. Met: Fredrik Stenberg. In Filmmuseum Cinerama, Amsterdam; Lux, Nijmegen; Haags Filmhuis.