Leven van westers afval

In een grote loods bij de Indiase miljoenenstad Bombay steekt uit een berg rotzooi een exemplaar van een Nederlandse krant. Oud papier, dat Indiaas krantenpapier zal worden, zoals karton wordt omgezet in medicijn- en snoepdozen voor de Indiase markt.

De export van westers afval naar de Derde Wereld is voor velen een wrange illustratie van de diepe kloof tussen rijke en arme landen. Afval als ontwikkelingshulp moet hen wel cynisch in de oren klinken, maar de makers van de RVU-documentaire met deze titel bedoelen dat niet zo. Integendeel, tussen de afvalhopen in Bombay houdt de milieu-econoom Pieter van Beukering een vurig pleidooi voor de afvalexport dat zelfs voorstanders van de vrije wereldhandel zal aanspreken: ,,Wij hebben het vermogen om afval in te zamelen, zij de goedkope arbeidskracht om het te sorteren. De internationale handel combineert deze talenten.''

Het recyclingbedrijf in Bombay haalt inmiddels 70 procent van zijn grondstoffen uit het westen. De rest van het afval komt van de lokale markt, waar kaballiwalla in hun levensonderhoud voorzien door papier, karton en plastic op te kopen bij welvarende families. Alleen al in Bombay leven een miljoen mensen van de afvalhandel en beperken zo de omvang van de vuilstortplaatsen.

De lokale markt in Bombay wordt echter bedreigd door het buitenlandse afval. Het lokale papier en karton is vaak al minder bruikbaar door de vervuiling met organisch afval, dat pas sinds kort op kleine schaal gescheiden wordt ingezameld. Daarbij komt dat voor lokaal afval betaald wordt, terwijl westers afval met overheidssubidie wordt ingezameld. ,,Als een afvalschip de haven binnenloopt, dalen onmiddellijk de afvalprijzen. Wordt de prijs te laag, dan loont het niet de moeite nog afval van straat te rapen'', zegt de econome Deepika d'Souza.

Hoewel de documentairemakers het niet benoemen, vormt de afvalexport een boeiende en inzichtelijke casus van de globalisering, met de voor- en nadelen. Het is daarom jammer dat er nauwelijks cijfers worden genoemd of verdere uitleg wordt gegeven. De film is vooral impressietelevisie, waar de Nederlandse producties vaak zo rijk aan zijn. Papieren tassen die zichtbaar zijn gemaakt van oude kranten. Rumoerige onderhandelingen over het gewicht van het oud papier. Mooie impressies zijn het, dat zeker.

Per saldo: Afval als ontwikkelingshulp, RVU, Ned.3, 20.02-20.32u.