Improvisaties over het leven en het toneel

Jacques Rivette maakt geen films voor ongeduldige mensen. In La belle noiseuse richtte hij bijna bewegingsloos zijn camera op een schildersmodel. In Va savoir beproeft hij het geduld van zijn toeschouwers door ze lang een plot te onthouden en dan nog langer in het ongewisse te laten waar een en ander heen voert. De dertigplussers die hij portretteert slenteren door hun dagen, uit levensangst, doelloosheid of besluiteloosheid. Ze slenteren, of fladderen.

De zes hoofdpersonages uit Va savoir zijn niet zoals in Luigi Pirandello's bekende stuk op zoek naar een schrijver. Al speelt een aantal van hen wel Pirandello, als leden van een Italiaans theatergezelschap dat naar Parijs komt voor een serie voorstellingen van Pirandello's kluchtig uitgevoerde Come tu mi vuoi.

Er zit veel toneel in Va savoir. Rivette houdt van kunstenaars in zijn films en de manier waarop zij de werkelijkheid verbeelden en tegelijkertijd in die werkelijkheid moeten blijven leven. Daarom wordt er in Va savoir ook gespeeld met toneelspelen. Camille (voorzichtig neergezet door Jeanne Balibar) oefent de hele dag teksten, repeterende zinsneden, alsof ze ook de verschillende intonaties van het leven uitprobeert. Haar geliefde Ugo (Sergio Castellitto) is op zoek naar een onbekend toneelstuk van Goldoni en ontmoet zo het meisje Do(minique) dat in de zaal tegen haar moeder zegt: ,,Hij speelt toneel.'' Camilles personage speelt een dubbelrol, zowel op het toneel als daarbuiten. En het glijmiddel dat al deze Pirandelleske Spielerei met het thema identiteit bij elkaar houdt is de liefde.

Va savoir, Who Knows zoals de Engelse titel luidt, We zullen wel zien waar de rondedans eindigt van Camille en Ugo en Do en Pierre (Camilles ex) en Sonia, zijn huidige lief dat vreemdgaat met Arthur (Do's halfbroer). Deze zes personages zijn op zoek naar een dóel. Voor wie daar een film over wil zien, is de ruim zeventigjarige Jacques Rivette, altijd het ondergeschoven broertje van de nouvelle vague, verrassend fris en vitaal. Dat is voor een deel te wijten aan de manier waarop deze film tot stand is gekomen, met een minimaal script en veel improvisaties en repetities. Rivette gaf in een interview toe een groot bewonderaar te zijn van Mike Leighs werkwijze. Maar ook de onnadrukkelijke cameravoering, de composities die ruimte laten voor mise-en-scène, maken de film licht. Een komedie, zou Rivette zijn film het liefste noemen. Het is mij niet helemaal gelukt om in de humor van de relatieperikelen van zijn hoofdpersonen door te dringen, maar wel in het absurde van hun lijden aan het leven. Dat is uiteindelijk meer een Franse dan een Italiaanse traditie.

Va savoir. Regie: Jacques Rivette. Met: Jeanne Balibar, Sergio Castellitto. In 6 bioscopen.