Hoe meer zielen hoe meer vreugd, bij de evacuatie

Gaan of blijven rond de verkiezingen, dat is het onderwerp van gesprek in blank Zimbabwe. De Nederlander die hoog in de bergen met eigen handen een schitterende bed en breakfast opgebouwd heeft, weet het wel: ,,Er zijn nu toch geen toeristen. Openblijven kost me nu meer dan sluiten. Ik timmer planken voor de ramen en ga in maart zelf op vakantie. Ik zie wel wat er van mijn tent over is als ik in april terugkom.''

Het eveneens Nederlandse gepensioneerde echtpaar dat tegenover de bed en breakfast woont, weet het nog niet. De man heeft zich opgeworpen als vertegenwoordiger van alle Nederlanders in de regio. Op zondagochtend half elf belegt hij een vergadering. Buiten rijst het kwik naar dertig graden, binnen zitten twintig Nederlanders en staan de speculaasjes op tafel. ,,Beste mensen, ik ben jullie blokhoofd, zeg maar de contactpersoon tussen de in deze regio van Zimbabwe wonende Nederlanders en onze ambassade in Harare.'' De vrouw van het blokhoofd valt hem in de rede: ,,Wie wil er nog een kopje koffie?''

Het crisisplan dat het blokhoofd namens de ambassade presenteert is simpel. Als de situatie té onveilig wordt, zal het blokhoofd met de Nederlanders die geëvacueerd willen worden, contact opnemen en opdracht geven om in deze vergaderruimte te verzamelen. Vanaf hier zal een konvooi direct naar Mozambique rijden.

Iedereen moet nu zijn telefoonnummer en adres opgeven. Het blokhoofd: ,,En als de telefoon het niet doet, luister dan voor instructies op de radio naar de Wereldomroep.'' Mevrouw het blokhoofd: ,,Vergeet dus niet om batterijtjes voor de radio te kopen!''

Een oudere dame frunnikt aan het tafelkleed en vraagt zachtjes: ,,En als we over de grens zijn, worden we dan opgevangen in kampen?'' Het blokhoofd antwoordt ferm: ,,Een toestel van de KLM zal in Johannesburg klaar staan en kan ons in Maputo of Beira komen oppikken.'' De oudere dame blijft aan het tafelkleed frunniken: ,,En als we dan naar Nederland vliegen, moet ik dan zelf mijn ticket betalen?''

De dame naast haar heeft een ander probleem. ,,Mogen ook niet-Nederlanders mee bij de evacuatie?'' Begin jaren tachtig heeft zij haar Nederlandse paspoort ingeruild voor een Zimbabweaans: om als lerares in Zimbabwe voor de klas te kunnen staan was een Zimbabweaans paspoort een vereiste.

Het blokhoofd vindt het ontbreken van haar Nederlandse paspoort geen probleem: ,,Hoe meer zielen hoe meer vreugd'', besluit hij joviaal.

In het ziekenhuis waar ik werk, schiet een man mij aan. Gezeten aan het ziekbed van zijn vader zegt hij: ,,Dokter, als ik u was, zou ik dat witte hoofd van u maar verzekeren. Met de verkiezingen voor de deur en de antipathie tegen mensen van uw huidskleur, zou er natuurlijk best wel eens iets met u kunnen gebeuren. Dat zou vreselijk zijn, maar als u zich verzekert, kunt u in ieder geval uw geliefden goed verzorgd achterlaten. Toevallig ben ik verzekeringsagent, dus als u advies nodig heeft...'' Ik vraag hem wat voor verzekering hij dan voor me in gedachten heeft. Hij veert op. ,,Een levensverzekering, die niet alleen uitkeert als u door ziekte komt te overlijden, maar die ook uitkeert als u in een gevaarlijk land als dit door geweld omkomt.'' En wat gaat me dat kosten? vraag ik. De man denkt even na en zegt dan: ,,Als u vijfhonderd Zimbabweaanse dollars per maand betaalt, keert mijn levensverzekering uw nabestaanden na uw overlijden inééns tien miljoen Zimbabwaanse dollars uit.'' De man glundert bij het noemen van dit bedrag.

Een ziekenbroeder trekt me bij de man weg. ,,Luister niet naar hem'', gromt hij. ,,Die verzekeraars betalen toch nooit uit. En als ze al uitbetalen, doen ze dat pas een jaar later. En dat met de huidige inflatie. Die verzekering heb je helemaal niet nodig. Je moet je gewoon goed voorbereiden, veel eten en de noodzakelijke spullen inslaan, zodat je in de weken rond de verkiezingen niet van het ziekenhuisterrein af hoeft, dan is er niets aan de hand.''

Treft hij eigenlijk zelf voorbereidingen? ,,Hoe ga ik me voorbereiden als ik geen geld heb om extra eten te kopen of verzekeringen af te sluiten?'' Hij haalt zijn schouders op. ,,We zullen wel zien.'' Fluitend loopt hij weg.

Tweede deel van een korte reeks over Zimbabwe, geschreven door een medewerker die gezien het gebrek aan persvrijheid in Zimbabwe anoniem moet blijven. Het eerste deel verscheen op

31 januari en is terug te lezen op www.nrc.nl