`Groot akkkoord nodig'

De crisis in Argentinië heeft Spaanse bedrijven met investeringen daar zwaar geraakt. Ze moeten nog wennen aan hun rol als multinational, meent Zuid-Amerikadeskundige Fernando Fernández.

Argentinië is een harde leerschool voor het Spaanse bedrijfsleven. De multinationals die miljarden euro's in Argentinië hebben geïnvesteerd, weten nu waar de klappen kunnen vallen. ,,Als je in snel groeiende markten zit, moet je rekening houden met tegenslagen'', zegt econoom Fernando Fernández. ,,De Spaanse bedrijven moeten nog wennen aan hun rol als multinational.''

Fernández (45) is onlangs benoemd als rector van de Europese Universiteit in Madrid. Jaren werkte hij bij het Internationale Monetaire Fonds (IMF) in Zuid-Amerika, daarna als adviseur in Latijns-Amerikaanse kwesties bij de Spaanse grootbank Banco Santander Central Hispano.

Fernández geldt als een van de grootste Spaanse deskundigen op het gebied van de economische ontwikkelingen in Zuid-Amerika. Die ontwikkelingen hebben de afgelopen maanden diepe sporen getrokken in de bedrijfsresultaten van de Spaanse multinationals die in Argentinië investeerden. Mediareus Telefónica, het oliebedrijf Repsol-YPF, de grootbanken BSCH en BBVA en het energiebedrijf Endesa zagen hun winsten stevig teruglopen. De Madrileense beurs werd een speelbal van de Argentinië-crisis. Als gevolg daarvan verloren de bedrijven ruim 15 miljard euro aan beurswaarde.

En dat terwijl het in de afgelopen jaren juist de Zuid-Amerikaanse investeringen waren geweest die golden als een symbool voor het nieuwe economische zelfvertrouwen van Spanje. Waar de meeste grote Amerikaanse bedrijven – moe van de wispelturige ontwikkelingen op het continent – zich terugtrokken, doken de Spanjaarden op. Voor het eerst in de geschiedenis bleek ook Spanje multinationals van formaat voort te brengen. Spanje groeide uit de grootste buitenlandse investeerder in Argentinië.

Het was geen slechte strategie om de stap naar Zuid-Amerika te wagen, meent Fernández. ,,We wilden niet in handen van de andere Europese ondernemingen vallen en moesten groeien. In Europa waren de prijzen hoog en de procedures moeilijk. Waarom dan niet naar landen met een zelfde taal en rechtscultuur? We dachten bovendien dat we onze recente ervaringen met privatiseringen goed konden gebruiken in landen die hier net mee begonnen waren.''

In het geval van Argentinië liep het radicaal mis. Spanje investeerde in Argentinië in sectoren die het van de lokale groei in producten en dienstverlening moest hebben. De opeenvolging van crises, de politieke onmacht en de loskoppeling van de peso van de dollar veranderden de trotse investeringen in een ware nachtmerrie. Rekeningen worden niet meer betaald of in een kelderende valuta. De banken zien hun uitstaande geld van dollars plots in peso's veranderen.

De ergste schade in de vorm van winstbijstellingen en voorzieningen lijkt inmiddels wel te zijn geleden. Ook de beurs lijkt de verliezen inmiddels verdisconteerd te hebben. Maar het vertrouwen is weg. De Spanjaarden zagen de afgelopen weken op de televisie hoe Argentijnen de ruiten van hun banken ingooiden en de telefooncellen van Telefónica omver trokken.

Het herstel in de geloofwaardigheid van Argentinië is volgens Fernández essentieel. Argentinië weet niet goed raad met zichzelf, meent hij. ,,Tot aan de Falkland-oorlog voelden de Argentijnen zich Europees, daarna Latijns-Amerikaans, maar dan wel een stuk rijker dan hun buren. Een land met grote natuurlijke rijkdommen, maar institutioneel weinig stevig in zijn schoenen.''

Nog steeds maken volgens Fernández de almachtige vakbonden in Argentinië de dienst uit. En dat zorgt voor een grillige opeenvolging van maatregelen, van regeerders en van crises. Wat vandaag beleid is, kan morgen alweer achterhaald zijn. ,,Het meest zorgwekkende voor de buitenlandse investeerders is het permanente gevoel van tijdelijkheid van de maatregelen.''

Optimistisch is Fernández niet. Argentinië balanceert op een dun koord tussen volksopstand en de ineenstorting van het financiële stelsel. ,,Maar ik ben er niet van overtuigd dat de leidende klassen in Argentinië dit beseffen. De bevolking is moe van het brengen van offers. Maar met simpele oplossingen als een devaluatie en de geldpers laten draaien kom je er niet.''

Alleen een groot sociaal en politiek akkoord kan het land redden, meent de analist. ,,Deze maand zullen we zien of Argentinië voor de chaos kiest of meer orthodoxe oplossingen wil zoeken, die worden geadviseerd door het IMF. Uiteindelijk kennen alle bancaire crises min of meer dezelfde afloop: een combinatie van offers van het publieke en het buitenlandse kapitaal, en van bankroeten.''

De grote vraag is of het land een minimum aan kredietwaardigheid weet terug te winnen. Fernández: ,,Het succesvol oplossen van een crisis vereist dat de buitenlanders binnen een, twee jaar terugkomen. Alleen op die manier komt Argentinië er bovenop.''