Geboren verrader Singh bespot `koninklijke' Gandhi's

De publicatie van een nieuw boek van de veelgelezen Indiase auteur Khushwant Singh doet veel stof opwaaien onder de elite van de Indiase bevolking, vooral bij de familie Gandhi.

Als Khushwant Singh spreekt, siddert de elite. Zijn meer dan 400 pagina's tellende autobiografie, getiteld Waarheid, Liefde en een beetje Kwaadaardigheid heeft dan ook flink wat onrust veroorzaakt onder de machtigen van India. Zes jaar lang heeft Maneka Gandhi, schoonzus van oppositieleidster Sonia Gandhi, maar zelf lid van de regeringspartij, via de rechter geprobeerd publicatie van het boek tegen te houden. Maar hoewel het Hooggerechtshof er nog een definitief oordeel over moet vellen, heeft een lagere rechter twee dagen geleden beslist dat de publicatie van het boek niet bij voorbaat kan worden verboden.

Khushwant Singh, een forse man van 87, met een volle baard en een tulband, heeft een verbluffende loopbaan achter de rug: als advocaat, diplomaat, regeringswoordvoerder en parlementslid. Al die tijd schreef Singh columns en romans – hij is de meest gelezen schrijver in India. En Khushwant Singh bezit de on-Indiase eigenschap geen blad voor de mond te nemen.

In zijn lange leven heeft Khushwant Singh alle regeringsleiders van het onafhankelijke India van dichtbij meegemaakt. Als publiciteitschef begeleidde hij de eerste premier, Jawaharlal Nehru, op diens buitenlandse reizen. Hij was bevriend met Sanjay Gandhi, de verongelukte zoon van premier Indira Gandhi. Met veel andere notabelen maakte hij interviews voor kranten. Maar hoe hij telkens weer wegkwam met de meest sardonische opmerkingen over de machthebbers is niet te vatten. Het zal zijn gevoel voor humor zijn geweest. Hij heeft zo'n status dat het een eer is om door hem te worden geridiculiseerd. Zelf zegt hij daarover: ,,De waarheid is zo lachwekkend, daar hoef je geen woord aan toe te voegen.''

De nu verschenen autobiografie leest als een epos, vol pikante details en off-the-record mededelingen. Zo moest hij voor premier Nehru in Londen een intiem etentje organiseren met de geheime geliefde van de premier: niemand minder dan Lady Mountbatten, de vrouw van Lord Mountbatten, de laatste Britse gouverneur van India. Plotseling bestormden fotografen het Griekse restaurant in Soho. De volgende dag zei Nehru tegen Khushwant Singh: ,,Jij hebt een vreemde opvatting van de functie van publiciteitschef.''

Van Maulana Azad, ooit de belangrijkste vertegenwoordiger van de 200 miljoen moslims in India, weet Khushwant Singh te vertellen dat hij zich na vijf uur 's middags altijd terugtrok: niet om te verzinken in gebed, maar in Schotse whisky.

Tijdens een interview met Morarji Desai, die korte tijd premier van India was, vroeg Desai nadat de bandrecorder uit was: ,,Meneer Khushwant Singh, waarom maakt U in uw columns altijd grappen over mijn urine-therapie?'' Deze premier geloofde namelijk heilig in de helende kracht van een dagelijks glas verse urine. Waarop Khushwant Singh antwoordde: ,,U bent tegen alcohol, excellentie, ik ben tegen urine.''

Toch worden Khushwant Singhs dagboeknotities pas echt spannend als hij het over de `eerste familie' van India heeft: de Gandhi's, die eigenlijk Nehru's zijn. Want Indira Gandhi was de dochter van Nehru, maar getrouwd met iemand die toevallig Gandhi heette, zonder familie te zijn van Mahatma Gandhi.

Indira Gandhi had twee zoons: Rajiv en Sanjay. Sanjay was de jongste en Indira's lieveling. Hij was de gedoodverfde `troonopvolger', die tijdens Indira Gandhi's noodtoestand, in de jaren zeventig, sloppenwijken liet wegbulldozeren en mannen van de straat liet plukken om ze, in naam van zijn geboortebeperkingsprogramma, gedwongen te laten steriliseren.

Het merkwaardige is dat Khushwant Singh juist met deze Sanjay Gandhi bevriend was, en eigenlijk vooral met diens vrouw Maneka. Zij gaf tijdens de noodtoestand een tijdschrift uit, met als hoofdredacteur: monsieur Khushwant Singh. Dat maakte Khushwant Singh, in een tijd van harde censuur en vervolging van journalisten, bepaald niet neutraal. En laat het Khushwant Singh zijn die dat ruiterlijk toegeeft. Maar hij klapt zo openlijk uit de school, dat het ineens begrijpelijk wordt waarom Maneka Gandhi deze autobiografie probeerde tegen te houden.

Sanjay Gandhi, die moeder Indira als premier moest hebben opgevolgd, kwam om bij een vliegtuigongeluk. De volgende dag schreef Khushwant Singh in de krant dat de natuurlijke troonopvolger nu Maneka Gandhi was. Dat schoot keizerin Indira Gandhi in het verkeerde keelgat. De troonopvolger kon alleen haar oudste zoon Rajiv Gandhi zijn, al was hij tot dan toe absoluut niet in politiek geïnteresseerd. Volgens Indira Gandhi zou Khushwant Singh geprobeerd hebben tweespalt te drijven in India's eerste familie. Khushwant Singh was uit de gratie. Maar zo ook Maneka Gandhi.

Indira Gandhi stuurde Maneka het huis uit. Maneka maakte er een drama van en huilde tranen met tuiten. En ze vertrouwde haar dierbare vriend Khushwant Singh toe, dat ze dat alleen had gedaan om de publiciteitsslag te winnen en premier Indira Gandhi af te schilderen als een harteloos monster. De volgende dag stond Maneka's opzet in de column van Khushwant Singh.

Khushwant Singh is namelijk een geboren verrader. Hij neemt politieke macht niet serieus. Al die koninklijke allures in een land dat zich een republiek noemt, hij vindt het bespottelijk. Intussen is Indira Gandhi vermoord. En haar opvolger Rajiv. Nu leidt Rajiv's Italiaanse vrouw Sonia Gandhi de `koninklijke' Congrespartij, met als enig doel: dood aan schoonzus Maneka Gandhi, die zich aangesloten heeft bij de tegenpartij. Khushwant Singh kijkt ernaar, met een brede grijns.