België biedt excuses aan voor moord Lumumba

De Belgische regering heeft gisteren excuses aangeboden voor de moord in 1961 op de Congolese ex-premier Patrice Lumumba. Zij reageert daarmee op een rapport van een parlementaire enquêtecommissie, dat in het parlement werd besproken in aanwezigheid van twee zoons van Lumumba.

Volgens de enquêtecommissie droegen sommige leden van het toenmalige kabinet-Eyskens een ,,morele'' verantwoordelijkheid voor de omstandigheden die leidden tot de dood van Lumumba. De gevangen Lumumba was op Belgische aandrang door de Congolese regering overgedragen aan zijn vijanden in de opstandige provincie Katanga, waar hij werd geëxecuteerd. Ook waren vanuit België diverse moordcomplotten tegen Lumumba opgezet. Leden van de enquêtecommissie drongen aan op excuses.

Minister Louis Michel (Buitenlandse Zaken) zei gisteren dat de toenmalige Belgische regering op geen enkel moment aandrong op een goede behandeling van de gevangen Lumumba. Ook verweet hij het kabinet-Eyskens na Lumumba's dood misleidende informatie te hebben verspreid. Michel sprak van ,,apathie en koude onverschilligheid'' over het lot van Lumumba en twee andere politici die ook werden geëxecuteerd. Hij sprak namens zijn regering ,,diepe en oprechte spijt'' uit. Daarop bood hij excuses aan het Congolese volk en de nabestaanden aan ,,voor het leed dat hun werd aangedaan als gevolg van deze apathie en deze koude onverschilligheid''.

De twee zoons van Lumumba, François en Roland, spraken van een ,,passend antwoord'' van België. Zij hadden al eerder gezegd geen schadevergoeding te vragen, omdat dit een verkeerd signaal zou geven. Wel kondigde minister Michel aan dat België eenmalig 3,75 miljoen euro en jaarlijks minimaal 500.000 euro stort in een op te richten Fonds Patrice Lumumba, dat projecten voor versterking van rechtstaat, opleiding van jongeren en conflictpreventie in Congo moet financieren.

Enkele leden van de enquêtecommissie hadden ook aangedrongen op een debat over de monarchie, omdat koning Boudewijn volgens hun rapport de grondwet schond door er een eigen Congo-beleid op na te houden. Maar daar kwam het gisteren niet van. Vooral Franstalige politici, die hechten aan de monarchie als symbool van de Belgische eenheid, willen zo'n debat niet. De paars-groene regering-Verhofstadt bleek er gisteren ook geen behoefte aan te hebben.