Onderzoek Elf-affaire afgesloten

De Franse onderzoeksrechters Eva Joly en Renaud van Ruymbeke hebben gisteren officieel hun onderzoek naar de Elf-affaire afgesloten.

De 42 personen naar wie zij onderzoek verricht hebben en die door het openbaar ministerie in staat van beschuldiging kunnen worden gesteld, hebben nu twintig dagen de tijd om protest aan te tekenen tegen de officiële vermoedens van hun betrokkenheid of om nader onderzoek te eisen. De advocaten van de voornaamste verdachten, oud-directeur Loïk Le Floch-Prigent en onder-directeur Alfred Sirven, hebben al veel eerder laten weten gedeeltelijk nietigverklaring van de procedure te eisen.

Met de aankondiging van de onderzoeksrechters komt, na zeseneenhalf jaar, een einde aan éen van de meest complexe justitiële onderzoeken die ooit in Frankrijk zijn verricht. Aangenomen wordt dat de rechters hun onderzoek eerder hebben afgerond dan zij zelf verantwoord vonden, omdat strafrechter Jean-Claude Magendie daarop onlangs aandrongen met het oog op de `redelijke termijn' die volgens Europees recht in acht genomen moet worden. De resultaten van het onderzoek naar de Elf-affaire, `tentaculaire' genoemd wegens de talloze vertakkingen, zijn opgeslagen in 320 dikke dossiers. Volgens de procedure moeten de onderzoeksrechters, na kennisneming van de bezwaren van de vermoedelijke betrokkenen en de vorderingen van het openbaar ministerie, een strafbeschikking opstellen. Men spreekt al van de `roman' van rechter Renaud van Ruymbeke, die het op zich heeft genomen de beschikking te schrijven. Gezien het omvangrijke werk zal een proces naar verwachting niet voor 2003 openen.

De Elf-affaire heeft zich in principe afgespeeld in de periode 1989-1993, tijdens het presidentschap van François Mitterrand. Het toenmalige oliestaatsbedrijf zou aan regeringsleiders en hun partijen (onder andere aan Helmut Kohl en de CDU), bedrijven en personen miljarden francs aan smeergelden hebben betaald, ter versoepeling van overnames, investeringen en het verkrijgen van vergunningen. Zo heeft het onderzoek de rechters geleid naar uiteenlopende landen als Venezuela, Spanje, Duitsland, Oezbekistan en verschillende landen in Afrika.

Eén van de opzienbarendste kanten van de Elf-affaire is tot nu toe het proces-Dumas geweest, waarbij oud-minister Roland Dumas tot zes maanden hechtenis is veroordeeld. De rechter achtte bewezen dat hij en zijn maîtresse Christine Deviers-Joncour 65 miljoen francs aan smeergeld hadden opgestreken. Le Floch-Prigent en Alfred Sirven kregen gevangenisstraffen. Sirven keerde tijdens het proces terug van de Filipijnen, waar hij zich schuilhield voor de Franse justitie. Volgens hem kon hij met zijn bekentenissen ,,de Republiek twintig keer opblazen'', maar hij heeft zich sinds zijn terugkeer gehuld in stilzwijgen.