Junk heeft veel last van winkelend publiek

Junks hebben er minder moeite mee dan politici om in een flat te worden `opgeborgen'. Zeker niet als ze er gratis drugs krijgen. Maar de zin in afkicken verdwijnt wel.

Een walm van dope, ongewassenheid en veel, heel veel rook komt de bezoeker tegemoet bij het binnengaan van de keet achter het politiebureau in de Amsterdamse Bijlmermeer. In de enige gebruikersruimte van de wijk zitten ruim dertig verslaafden in groepen van vier of vijf aan formicatafels te roken. In een hoek zit Karel (40) een streepje wit te chinezen. Met een aansteker verhit hij zijn laatste lijntje cocaïne op een stukje folie. Met de buis in zijn neusgat achtervolgt hij de vrijgekomen rook en ademt die behendig zonder enige verspilling in. De ervaring van twintig jaar. ,,Och'', kreunt hij. De andere vier aan de tafel doen hun werk zonder hun energie aan woorden te verspillen. Ze staren voor zich uit. De enige vrouw in het gezelschap baset een pijp.

Als het aan deelraadvoorzitter Hannah Belliot ligt worden deze dertig en de andere gebruikers in Amsterdam-Zuidoost opgeborgen in een van de toch al verpauperde flats. Belliot wil de junks onder medische begeleiding voorzien van drugs. Zo wil zij de overlast isoleren, de criminaliteit terugdringen, en ,,het hele investeringsklimaat dat we hier aan het creëren zijn'' redden, zei zij zaterdag in deze krant.

Prominente Amsterdamse politici wijzen het plan van de toekomstige wethouder zij staat tweede op de PvdA-lijst bij de raadsverkiezingen in zeer felle bewoordingen af. De bestuurders zien in gebruikersruimtes een betere oplossing in de strijd tegen de overlast van drugsgebruikers. De `vrijzones' in de binnenstand van Amsterdam hebben de druk van junks op het openbaar leven enigszins doen afnemen. Belliot wordt verweten dat zij er niet voor heeft gezorgd dat de deelraad, die zij vier jaar heeft geleid, niet meerdere gebruikersruimten heeft gerealiseerd.

,,Of door de ruimte achter het politiebureau de overlast in het nabijgelegen winkelcentrum Amsterdamse Poort minder is geworden?'' herhaalt begeleidster Hariette Krind van de gebruikersruimte de vraag. Lang hoeft zij er niet over na te denken. ,,Nee, toch niet'', zegt zij. Elke dag komen hier ongeveer zeventig junks gebruiken. ,,De rest doet het nog altijd buiten.'' Op 1 april wordt de tweede gebruikersruimte in de Bijlmer geopend. Hoewel ook al wordt gedacht aan een derde ruimte, de kleinschalige opvang zal de achthonderd eigen junks en de drugstoeristen uit Polen, Rusland, Spanje en Italië, die aangetrokken door de kwalitatief goede bolletjes bruin (heroïne) en wit in groten getale neerstrijken in de Bijlmer, niet kunnen herbergen.

De junks in de gebruikersruimte kunnen de kwalificaties `onmenselijk', `middeleeuws' en `juridisch onuitvoerbaar', zoals het plan van Belliot door 'pakkendragers' is neergezet, niet plaatsen. ,,Wat weten zij nou, niets'', roept een junk. ,,Ik heb vaak last gehad van het winkelend publiek,'' zegt Karel. ,,Ze keken me raar aan.'' Sinds de opening van de gebruikersruimte, zomer 2001, snuift hij zijn bolletjes wit hier binnen op. Niets regen en wind, niets aapjeskijkers en politie. Wel lekker warm binnen. En hij overnacht voor zes euro per nacht in de nachtopvang aan de overkant. Elke avond eet hij warm, elke ochtend doucht hij en zijn kleren worden ook nog gewassen. Kortom, Karel wil een eigen ruimte, hoe groot hoe beter.

Karel kijkt van zijn folie op als hij hoort dat het plan van Belliot ook voorziet in het verstrekken van drugs, gratis. ,,Voor niets? Dan krijg je ook minder autokraken en winkeldiefstallen'', vermoedt Karel. Niet dat hij jat of zo, maar degene die dat doen, zullen dan minder opgefokt zijn, denkt Karel, omdat ze niet elke dag geld bij elkaar hoeven te sprokkelen voor de dope. Zelf chineest hij elke dag voor ,,zeker vijftig euro.'' Na de automatische inhouding voor de nachtopvang houdt hij elke week honderd euro op. Maar hij komt eerlijk aan zijn bolletjes, zweert hij. Karel klust namelijk bij. Hij heeft vorige week nog geschuurd en geverfd, dus. En hij is zuinig. Een bolletje à 7 euro gaat met de folie twee keer langer mee dan met de pijp.

Na een haaltje zegt hij met hese stem: ,,Helemaal gratis?'' Hij denkt even na. Voordat hij zijn met de buis verlengde neus over de folie laat glijden, zegt hij bezorgd: ,,Niemand zal meer afkicken.'' Karel staat op de wachtlijst bij de Jellinek voor interne opname, zijn tweede poging om clean door het leven te gaan.