Blauwe knoop

Oude vormen en gedachten sterven soms. Dat is onvermijdelijk. Maar de sociaal-democrate Belliot, `burgemeester' van Amsterdam Zuidoost waartoe de Bijlmer behoort, gaat wel zeer drastisch te werk. Ze wil afrekenen met de `politieke correctheid' die volgens haar nog altijd het drugsbeleid beheerst. ,,Junks isoleren, onderbrengen op een drugseiland'', aldus Belliot zaterdag in M, het magazine van deze krant. Een vorm van apartheid, erkent ze. ,,Het plaatst die mensen buiten de samenleving. Maar als we het niet doen, blijft het hier onleefbaar. En dan kunnen we het hele investeringsklimaat hier vergeten.''

Wellicht is het niet meer dan een hartenkreet van een bestuurder die enigszins wanhopig is en de overlast van de junks in haar stadsdeel niet meer kan uitleggen. Maar opmerkelijk is het wel uit de mond van een PvdA'er. Honderd jaar geleden voerde de sociaal-democratie, waarvan Belliot een hedendaagse representante is, met de `blauwe knoop' een hardnekkige strijd tegen de trits `kerk, kroeg en kapitaal'. Om de tweede `k' draaide het. Zolang de arbeiders hun loon bleven verzuipen, was `verheffing' onmogelijk. Er is sindsdien veel veranderd. De junks van nu hebben een ander maatschappelijk probleem dan de drinkers toen. Maar het isolement waarvoor Belliot pleit staat haaks op een erfenis waarvoor de PvdA zich juist niet hoeft te schamen.

Het drugsprobleem in de Bijlmer lijkt inderdaad nogal uitzichtloos. Als er in individuele gevallen succes wordt geboekt, wordt de vooruitgang weer ongedaan gemaakt door nieuwe aanwas. De versnippering van de verslavingszorg maakt het er niet beter op. Alles is zo langzamerhand mogelijk – van afkickcellen via dagbehandeling tot experimenten met heroïne – maar niets helpt echt. Eén ding staat intussen nog steeds als een paal boven water. Drugsverslaving is niet alleen een farmaceutische kwestie, maar ook een sociaal probleem. Beheersing ervan vergt, naast een medische, evenzeer een maatschappelijke benadering.

De `blauwe knoop' indachtig is het betreurenswaardig dat Belliot haar politieke incorrectheid koppelt aan het investeringsklimaat waaraan ze zo hard zegt te werken. Elke poging een verslaafde een kans te geven op betaalde arbeid is zinvoller dan hem of haar zoet te houden met gratis drugs in een afgeschermd fröbelhoekje. Een harde hand is daarbij niet uitgesloten. Maar het opgeven van junks is niet meer dan schone schijn. Investeerders die meer willen dan aantrekkelijk geprijsde panden of belastingtarieven, omdat ze kiezen voor het sociale niveau van een locatie, kijken daar snel doorheen. Zeker wanneer de `burgemeester' zelf terwille van haar politieke draagvlak soms toegeeft aan pressiegroepen die, gebruikmakend van hun gesubsidieerde machtspositie, bussen huren om mensen te vervoeren naar vergaderingen die moeten worden gemanipuleerd. Want dat is, blijkens hetzelfde artikel, in de Bijlmermeer bijna zo net normaal geworden als de drugsoverlast.