Volksgunst brengt politici tot zwijgen

Kroonprins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta stalen zaterdag de harten van het volk. Het was een dag van tegelijk spontane én vakkundig gekanaliseerde emotie.

Een militair dient zijn pet af te zetten als hij een vrouw kust. Het behoort tot de mores uit de wereld van het `handboek soldaat'. In adellijke kring geldt bovendien dat lichamelijkheid niet al te publiekelijk wordt geëtaleerd. ,,Van enige retenue de terughoudendheid die koninklijke plechtigheden placht te kenmerken was nu geen sprake'', noteerde journalist J.L. Heldring vorig jaar mei al in deze krant na het huwelijk van prins Constantijn en Laurentien Brinkhorst. Afgelopen zaterdag zullen de deftigsten uit de Europese vorstenhuizen hoofdschuddend hebben aanschouwd hoe de Prins van Oranje en zijn Máxima zich strelend en uiteindelijk kussend een weg hebben gebaand door de officiële feestelijkheden.

Maar prachtig was het, de kijkcijfers zeggen het. Omstreeks zes miljoen Nederlanders keken naar de tv-beelden en beloonden de feestelijkheden met het hoge waarderingscijfer 8,1, terwijl de volksgunst tijdens de balkonscène uitsloeg naar 8,4. En waar het volk spreekt, hebben politici deemoedig te zwijgen.

Anderhalf jaar lang, van de nazomer in 1999 tot in het voorjaar van 2001, had de romance tussen prins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta gezorgd voor verhitte debatten in de kring van politiek en media. Kern van het probleem: wat te doen met (schoon)vader Zorreguieta, ex-dienaar van een bloedig Argentijns generaalsregime? De afloop is bekend: Zorreguieta sr. besloot `zelf' weg te blijven op de huwelijksdag. Tevoren was hem, onder regie van premier Kok, ondubbelzinnig te verstaan gegeven dat hij Máxima's entree in Nederland ernstig zou frustreren als hij wel wenste te verschijnen. Sterker nog, Kok zou in dat geval geen Toestemmingswet voor het koninklijke huwelijk indienen bij het parlement, waarmee een `koningskwestie' angstig dichtbij was gekomen.

De Argentijnse `pater familias' zwichtte voor de zware Nederlandse druk, waarmee de angel op tijd uit de kwestie was gehaald. Enkele nabranders in het nationale huwelijksdebat volgden nog wel, onder meer over de vraag of het `republikeinse', soms zelfs anarchistische Amsterdam (rookbommen, krakersrellen) wel zo'n verstandige keuze was als decor voor de huwelijksdag. Wie afgelopen dagen de maandenlang voorbereide veiligheidsmaatregelen overzag, kon de indruk krijgen dat hier eerder de strijd tegen het internationale terrorisme was georganiseerd dan een heuglijke gebeurtenis in de `eerste familie' van het land.

Het bruidspaar is op huwelijksreis nu, de gasten zijn vertrokken. De `autoriteiten' kunnen de balans opmaken. Die luidt: de afwezigheid van vader Jorge Zorreguieta mondde uit in een pregnante aanwezigheid, die menig traan van sympathie deed vloeien. Onder strakke regie van politie (openbare orde) en televisie (publieke opinie) beleefde Nederland een dag van tegelijk spontane én vakkundig gekanaliseerde emotie.

De openbare orde is afgelopen zaterdag geen moment zichtbaar bedreigd geweest. De politie verrichtte 22 `huwelijksgerelateerde aanhoudingen'. Minder dan bij een gemiddelde `risicowedstrijd'. [Vervolg EMOTIES: pagina 3]

EMOTIES

Máxima's tranen kwamen en overwonnen

[Vervolg van pagina 1] Het protest in Amsterdam beperkte zich overigens letterlijk tot ketelmuziek, dat vooral de paarden zenuwachtig maakte. Een van de weinige echte smetjes was een zakje water, vermengd met meel, dat uiteenspatte op het dak van de Gouden Koets en witte strepen trok langs Máxima's raam. Rookbommen knalden, zoals in 1966, maar nu als uiting van gesubsidieerde kunst. Alles onder controle conform poldermodel, kortom.

Van enige reserve uit politieke kring, die de afgelopen jaren soms zo krachtig had geklonken, was intussen nauwelijks sprake. Fractieleiders waren aanwezig in zowel de Beurs van Berlage als de Nieuwe Kerk – een dubbele uitnodiging, die slechts een beperkt deel van de gasten had ontvangen. Kamerlid Saskia Noorman-den Uyl (PvdA), die in januari vorig jaar nog zo fel van leer was getrokken tegen Zorreguieta sr., ging ter kerke in een zelfgemaakte jurk. ,,Tegelijk met 60 procent van alle aanwezigen [pinkte zij] een traan weg'' bij Piazolla's tango, zo noteerde zij vanmorgen in een `dagboek' voor het Algemeen Dagblad.

Máxima huilde, samen met haar nieuwe volk en zijn volksvertegenwoordigers. Zij huilden om een vader die niet welkom was, maar die Máxima niettemin zelf naar de Nieuwe Kerk had meegenomen. De zojuist gehuwde prinses der Nederlanden liet haar vader toespreken in de tango Adios nonino, vertaald: Vaarwel vadertje. Het is ware emotie die zich overigens ook van a tot z laat regisseren, zoals tv-regisseur Rudolf Spoor vanmorgen opgetogen in de Volkskrant verklaarde. Tevoren had Spoor de tango op cd ,,grijs gedraaid'', waarna hij wist bij welke ,,veertien seconden'' in het stuk hij de tranen bij Máxima zou kunnen verwachten. Daar ging de camera in een zwaai, inzoomend van links naar rechts, waarna tientallen miljoenen de verwachte tranen zagen die kwamen en overwonnen.

Het Huwelijk was meer dan tv-registratie. Wie de `kapitein van Oranje' zaterdag met zijn bruid zag binnenkomen, `gefilmd' vanuit de nok van de kerk, zag een citaat uit The Sound of Music, waarin kapitein Von Trapp zijn Maria naar het altaar zag schrijden.

`Samen meer, meer samen', was het motto van het volksfeest in de Arena, afgelopen vrijdagavond. Het is meer dan zomaar een thema voor een feest. Het is tegelijk de opdracht aan de monarchie in de 21-ste eeuw, die alleen toekomst heeft als ze buiten de arena van politieke strijd weet te blijven. De voortekenen voor het zaterdag gesloten huwelijk zijn lange tijd ongunstig geweest, maar het `happy end' was in alle opzichten compleet. Inclusief het bekendste chorus uit Händels Messiah met een tekst die blaakt van zelfvertrouwen: `King of Kings! (...) And he shall reign for ever and ever!'