Tommy

,,Op zichzelf is het een arbitraire keuze geweest om Tommy te doen. Het had bij wijze van spreken net zo goed Jesus Christ Superstar kunnen zijn. Waar het om ging, was dat we met de Kapel van de Koninklijke Luchtmacht nu eens iets wilden doen met iets meer diepgang, iets meer verhaal en iets minder los zand dan in de vorige theatershows. En als u bedenkt dat we in de staf een paar mensen hebben die zo'n beetje van dezelfde leeftijd zijn, en met dezelfde muziek zijn opgegroeid, dan is het niet zo gek dat iemand op een verdwaald moment met het idee voor Tommy komt. Ja, zeiden we toen meteen – laten we dat doen, waarom eigenlijk niet?''

Majoor Jos Pommer (45) is de chef-dirigent van de Kapel van de Koninklijke Luchtmacht, die de komende maanden in bijna veertig theaters in het hele land de rockopera Tommy (1969) van The Who speelt, in een half-geënsceneerde uitvoering met veertien zangers en dansers onder wie de solisten Roon Staal (als Tommy), Laura Vlasblom en Bert Heerink.

,,Toen de bezuinigingen bij defensie begonnen, is ons verteld dat we moesten gaan uitkijken naar een derde geldstroom. De andere militaire orkesten, zoals de Mariniers- en de Johan Willem Friso Kapel, hebben zich toen meer geworpen op het maken van cd's, en wij zijn de theaterkant uitgegaan. Dat is begonnen met de bevrijdingsshow On the air in 1995, en daarna kwam er een Sinatra-show, een show met filmmuziek, een soulshow, noem maar op. Sinatra is echt een gevecht geweest; soms zaten er meer mensen op de bühne dan in de zaal. Maar in de loop van de jaren liepen de zalen vol en nu zijn we hier en daar zelfs uitverkocht. Nadat er eerst geld bij moest, kunnen we er nu af en toe iets aan verdienen.

,,Het is ook goed voor de musici, die per slot van rekening allemaal conservatorium-geschoold zijn. We hebben de ceremoniële taken, de taptoes, de koninginnedagen, de woensdagen waarop ambassadeurs op Paleis Noordeinde hun geloofsbrieven aan de koningin aanbieden, en bij het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima stonden we natuurlijk óók bij de Beurs van Berlage. Maar als je puur naar het aantal speelminuten kijkt, word je daar niet vrolijk van. Je staat soms urenlang in de houding om drie minuten te spelen. Dan is het heel bevredigend als je 's avonds in het theater twee uur lang achter elkaar muziek kunt maken. En het werkt ook terdege mee aan de balans, de intonatie, het samenspel in het orkest.

,,Harmonisch is Tommy natuurlijk vrij beperkt. Als je dit harmoniorkest, met hout, koper en ritmegroep, alleen de akkoorden van The Who zou laten spelen, krijg je op de eerste repetitie alle 53 orkestleden over je heen. De charme is juist dat wij niet te veel verticaal gaan – het harmonische – maar veel meer horizontaal: je moet voor iedereen mooie lijnen schrijven, die dan samenkomen. Volgens mij is dat goed gedaan door de arrangeurs Rick Elings en Thijs van Otterloo, de zoon van Rogier, die mijn grote leermeester is geweest. En inderdaad hoor je bij een enkel tussenspelletje wel een strijkersklank uit de keyboards, maar dat vind ik niet zo erg. Zo lang het maar goed gedoseerd is. Pas op, zeg ik dan, we blijven een blaasorkest. We moeten onze bezetting wél kunnen rechtvaardigen.

,,Tot op het hoogste niveau in Den Haag wordt verwacht dat we ons als Koninklijke Luchtmacht representeren als een jong, dynamisch, hightech bedrijf. Niet alleen met de F-16's, maar ook met de kapel. We moeten dus niet aankomen met een transcriptie van een Rossini-ouverture of een stoffig stuk, want het imagoprobleem van de militaire orkesten is al groot genoeg. Daarom krijgen we in ons artistieke beleid de vrije hand om met alle middelen die we hebben, uit het verdomhoekje te komen. Zo hebben we ook al eens een houseversie van The Phantom of the Opera gespeeld. Het is niet gauw te gek.''

Tommy, door de Kapel van de Koninklijke Luchtmacht. Tournee t/m 1/6. Inl. (033) 4535600, www.tommy2002.nl