Strakke controle op `Witte Plein'

De tegenbeweging had zich op het koninklijk huwelijk verheugd. Een kleine duizend man was naar het Koningsplein getrokken. Politie was er ook.

Het is kwart over vier – de laatste plechtigheden zijn dan al twee uur geleden – als het in Amsterdam even uit de hand dreigt te lopen. Op de hoek van de Nassaukade/Kinkerstraat nemen de leden van de aanhoudingseenheden een spandoekje in beslag met een tekst die volgens de `stillen' buiten de orde is. Volgens een betoger zou er `Trix was ook niks' op hebben gestaan. Ook een zwart mutsje kan de goedkeuring van de rechercheurs niet wegdragen.

De acties leiden tot enkele ongecoördineerde vechtpartijen, waarbij de aanhoudingseenheden nadrukkelijk het initiatief nemen. Ze ontmoeten amper serieuze tegenstand; de betogers hebben zich niet voorbereid op een echte rel met de politie, meer op een rituele streetrave. Als de `burgerpot' door de operationele leiding van de politie in de busjes wordt teruggetrokken, keert de rust weer.

Het tegengeluid is klein gebleven, zaterdag tijdens het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta. De meeste demonstranten, een kleine duizend, hadden zich verzameld op het Koningsplein, hernoemd tot witte plein, even buiten de route van de Gouden Koets. Rond kwart voor één, als de kerkelijke inzegening in de Nieuwe Kerk haar climax nadert, proberen de demonstranten ook hier de spanning op te voeren. ,,Laten we er een teringzooivan maken'', suggereert een spreker op het podium van het Witte Plein, dat is opgesteld op de brug over de Herengracht.

Eerder op deze bijna warme ochtend was over het Singel achter de Spuistraat een demonstratie van hooguit vijftig zwijgende mannen komen aanwandelen. `Legaliseer witte illegalen', staat op het spandoek dat de voorsten dragen. Daarachter rijdt stapvoets de politiebus Delta 40. `Ik heb al 10 jaar een sofinummer, en jij Máxima?', is de tekst die iemand in de stoet meedraagt. De demonstranten betreden het Koningsplein, waar behalve het podium ook een tent is opgetrokken boven de tramrails. Een paar honderd man staat op het plein of slentert wat rond.

Rond kwart voor één zijn dat er een kleine duizend geworden, met spandoeken variërend van `Oranje-Franje-Beu' tot `De koning is knots'. Een paar hebben zich gehuld in oranje bivakmutsen, de rest is gekleed in traditioneel alternatief kostuum met soms een reepje wit. Op het podium speelt een hardcore punkband een oorverdovende en ruige variatie op het Wilhelmus, zowel qua tekst als qua arrangement. ,,Royalty'', zegt een Engelsman, gaat niet uit zichzelf weg, ,,they have to be pushed, they have to be shot.'' ,,Doodgeschoten'', vertaalt een agente.

Een kleinere groep demonstranten heeft de plek achter de dranghekken op de brug over het Singel reeds bezet. De bedoeling is zo een bruggenhoofd te hebben voor de rest. Touringcars van Beuk en OAD hebben dan al de mannen en vrouwen in klederdracht aangevoerd en afgezet, die de route aan gene zijde van de drankhekken zullen opluisteren. Tussen pro's en anti's van het huwelijk staan agenten met de platte pet, later aangevuld met ME'ers in zogenoemd `vredestenue', schouder aan schouder.

Om één uur precies bewegen de demonstranten van het Witte Plein zich als één man richting Singel. Vanaf dat moment is de `crowd control' in handen van rechercheurs in burger. De aanhoudingseenheden zijn zo massaal aanwezig dat de vraag wie rond het plein in de meerderheid is, politie of burgers, amper te beantwoorden is. De rechercheurs zijn goed herkenbaar, aan hun schoenen, hun oogopslag en hun oordopjes.

Kort voordat de Gouden Koets zal langskomen, verricht de `burgerpot' zijn eerste arrestatie. Het ritmische getrommel van betogers zwelt aan. Een van de paarden die aan de Gouden Koets voorafgaan, wil rechtsomkeert maken en kan slechts met de grootste moeite op het spoor worden gehouden. Enkele andere paarden steigeren of springen in galop.

Om kwart over één nadert de Gouden Koets. Wit toiletpapier gaat met rollen tegelijk door de lucht. Een tweetal mislukte rookbommetjes wordt geworpen en onmiddellijk uitgetrapt door politieagenten achter de dranghekken. Mensen blazen op scheidsrechtersfluitjes, slaan op deksels en pannen, zwaaien met ratels of fluiten op hun vingers. Een man met een hanenkam slaat in zijn ene hand de bolle kant van twee lepels tegen elkaar. Daarbovenuit dendert het geluid van trommels.

Iemand klimt tegen alle noodverordeningen in op het dak van een tramhuisje. Twee geüniformeerde politiemannen haasten zich door de menigte naar hem toe. Ze hebben witte handschoenen aan. De ene politieman tikt de voeten aan van de man op het wachthokje. Even later staat hij weer op straat en luistert naar de agent die hem glimlachend vertelt dat hij niet op het dak mag staan.

Eén man lijkt zich op eigen houtje te hebben voorbereid. Hij heeft zich op de brug richting Spui geposteerd, achter de haringkar en pal tegenover de ingang van de universiteitsbibliotheek. Als de Koets rustig langsrolt, gooit hij een bommetje met witte bloem. Een lakei poetst de smurrie onverwijld van de koets. Willem-Alexander en Máxima wuiven snel de andere kant op, richting Heiligeweg. Daar hebben zich juist wat aanhangers van het koninklijk paar verzameld. De dader wordt door vijf rechercheurs overmeesterd, weggevoerd en vervolgens samen met een andere arrestant afgevoerd in het politiebusje Delta 40.

Binnen vijf minuten is alles voorbij.

De betogers keren terug naar het Witte Plein. De `platte petten' van de politie mengen zich onder het publiek. Alleen de aanhoudingseenheden blijven gegroepeerd op de brug een oogje in het zeil houden.