Scherpe kritiek in Pakistan op militaire rechters

In Pakistan is scherpe kritiek gerezen op het besluit van de regering militaire rechters te benoemen bij de speciale rechtbanken voor bestrijding van terrorisme. Volgens juristen is de onafhankelijkheid van de rechtspraak in het geding. In Lahore gingen afgelopen zaterdag tweehonderd advocaten de straat op om te protesteren tegen deze `militarisering van de rechtspraak'.

De speciale antiterreurrechtbanken werden in het leven geroepen onder de vorige regering van premier Sharif als wapen in de strijd tegen het veelvuldig voorkomende geweld. Tot dusver bestonden de rechtbanken uit drie burgerrechters. Volgens een onlangs van kracht geworden decreet zal een van de burgerrechters voortaan worden vervangen door een legerofficier met ten minste de rang van luitenant-kolonel.

De strijd tegen het terrorisme is opnieuw acuut geworden na de recente aankondiging van president Musharraf dat hij het religieus extremisme in Pakistan wil uitbannen. Daarnaast is de regering in verlegenheid gebracht door de ontvoering van de Amerikaanse journalist Daniel Pearl. Door militaire rechters te benoemen wil generaal Musharraf de antiterreurrechtbanken meer armslag geven.

Waarnemers beschouwen de maatregel evenwel in strijd met het door Musharraf uitgesproken voornemen Pakistan terug te voeren naar ,,echte'' democratie. Musharraf greep in oktober 1999 de macht. In overeenstemming met een uitspraak van de Hoge Raad heeft hij gezegd in oktober verkiezingen te willen houden. Maar hij heeft ook gezegd aan te willen blijven als president om het door hem geïnitieerde beleid van hervormingen en corruptiebestrijding in de komende jaren te kunnen bewaken. Onduidelijk is nog op welke basis de politieke partijen kunnen deelnemen aan de verkiezingen in oktober. Twee voormalige premiers, Nawaz Sharif en Benazir Bhutto, verblijven thans in het buitenland. Musharraf heeft hen beschuldigd van grootschalige corruptie en zal hen vermoedelijk niet toestaan terug te keren. Voor die houding bestaat alom begrip.

De spelregels die Musharraf nog zal bekendmaken voor de verkiezingen, worden gezien als een belangrijke lakmoesproef voor zijn intenties ten aanzien van herstel van `echte' democratie. Het decreet betreffende de antiterreurrechtbanken wordt uitgelegd als een weinig hoopvol teken. Volgens juristen duidt de benoeming van militaire rechters op een toenemende grip van het leger op de rechtspraak, en is het decreet in strijd met de grondwet die door Musharraf is opgeschort. Na zijn coup liet de generaal de rechters in het land al een loyaliteitsverklaring afleggen aan het militaire regime.

Ook op economisch vlak heeft generaal Musharraf nog geen concrete stappen aangekondigd die duiden op een verminderende rol van het leger. Onder leiding van de succesvolle minister van Financiën, Shaukat Aziz, een voormalig bankier bij de Citibank, heeft Pakistan recentelijk nieuwe overeenkomsten gesloten met het IMF en internationale donoren over schuldsaneringen en leningen ter bestrijding van de armoede. Maar in eigen land blijft het militaire apparaat, met een reeks aan het leger verbonden ondernemingen en stichtingen, een grote grip houden op het bedrijfsleven.

Daarnaast vinden militairen na hun carrière in het leger emplooi bij talrijke staatsbedrijven, maatschappelijke organisaties en overheidsinstellingen. Zo is de president-directeur van de luchtvaartmaatschappij PIA een `gepensioneerde' generaal, maar ook de voorzitter van de Squash Federatie. Zolang die nauwe band tussen leger en bureaucratie niet wordt verbroken zal Pakistan geen echte democratie zijn, menen analisten.