`Con Amore' smoort in roerbakvorm

Wat gebeurt er als je een intrige aan het hof van de Romeinse keizer Nero verplaatst naar een moderne woongroep vol dertigers zoals in de tv-serie Friends? Weinig tot niets, zo blijkt uit Ivo van Hove's nieuwe toneelstuk Con Amore bij Toneelgroep Amsterdam. De dertigers spreken over grote thema's als machtsmisbruik, overspel en moord, maar wat je bijblijft is een kookshow à la Joop Braakhekke, wat gehang op bedden en voor de televisie, en de wijsgeer Seneca die de vita contemplativa overdenkt tijdens een moeizame stoelgang.

De tekst van Con Amore is gebaseerd op het libretto van Monteverdi's opera De kroning van Poppea (1622). Dit libretto, geschreven door Giovanni Francesco Busenello, is bewerkt door de jonge Vlaamse schrijver Jef Aerts. Keizer Nero (Alwin Pulinckx) wil zijn courtisane Poppea (Halina Reijn) trouwen, tot verdriet van zijn vrouw Ottavia (Ricky Koole). Na een executie, een moordaanslag, en twee verbanningen is de weg vrij voor een keizerlijk huwelijk. Veel gepraat over de liefde en veel onbeantwoorde liefdes: zij wil hem maar hij wil de ander, die weer een ander begeert.

De hertaling betekent een fikse banalisering, de taal varieert van Candlelightpoëzie tot tv-soapdialoogjes. Hierdoor valt extra op dat enkele nevenintriges er bijhangen – de nar krijgt opeens iets met de kok, een voedster die verder niets te doen heeft, dreigt plotsklaps zelfmoord te plegen omdat ze niet meer zo mooi en jong is. Ook de sleutelscènes komen uit de lucht vallen.

Van Hove heeft niet de muziek van Monteverdi gebruikt, maar heeft nieuwe muziek laten schrijven door Marc Meulemans. Die kwam niet verder dan wat onbenullige popdeuntjes, slecht gezongen liedjes met botte synthesizerbegeleiding.

Van Hove regisseerde een tijdje geleden voor Joop van den Ende de musical Rent, die ook al ging over zo'n woongroep. Blijkbaar wilde hij nu weer iets met musical. Maar met een handvol slappe liedjes heb je nog geen musical of muziektheater. De liedjes zijn er lukraak ingeplakt, ze volgen niet vanzelfsprekend uit de tekst of handeling. Gelukkig zijn ze schaars en zo weer voorbij.

Zo lijkt Van Hove wel van alles iets te willen. Het toneelbeeld van Jan Versweyveld doet ook denken aan Rent, maar vooral aan Carina Moliers tweeluik Ruigoord, dat weer knipoogde naar Big Brother. Dus staan op het uit ruwe platen opgebouwde speelvlak, met aan twee kanten publiek, echt werkende sanitaire voorzieningen en huishoudelijk apparatuur. Een echte wasmachine, een echte wc, een echte douche – er wordt weer veel gedoucht – twee televisies, een computer, een espresso-apparaat. Centraal staat een verzonken keukenblok waar kookgek Leon Voorberg allerlei lekkers klaarmaakt dat na afloop wordt opgegeten. Het toneel ligt bezaaid met ingrediënten. Het geheel ziet er leuk uit; dat wel.

Ook in Van Hove's vorige voorstelling, True Love, kwam een groep dertigers bijeen om te praten over liefde en seks, en om zich veelvuldig uit te kleden. Maar de vitaliteit, de rake, opzienbarende beelden, de prikkelende decadentie en de oerdriften van vorige keer zijn nu ver te zoeken. Het elftal mooie jonge spelers hangt maar wat rond en weet niets met dit verhaaltje te beginnen. Van buiten ingehuurde goede actrices als Halina Reijn, Angelique de Bruijne en Ricky Koole (de enige overigens die wél goed zingt) krijgen bijna niets te doen.

Iedere mogelijke ontroerende, aangrijpende scène wordt platgeslagen. Het gebruik van keuken, douche, toilet leidt enorm af. Een verzoenende speech van de keizer wordt verstoord door een knallende champagnekurk. Als de aan de kant geschoven Ottone (Roeland Fernhout) zijn ex-geliefde moet vermoorden, potentieel de meest dramatische scène, staat Fernhout in vrouwskleren zo potsierlijk met een mes te zwaaien, dat het een mislukte parodie op de griezelfilm Psycho lijkt.

Van Hove moet een soort zedenschets voor ogen hebben gehad, het gevoel willen overbrengen van zo'n modern huishouden. Wellicht wilde hij iets zeggen over wat eeuwig is in de liefde, en wat typisch van onze tijd, onze generatie is: kortere relaties, vrijere, zakelijker omgang. Hij wilde ook iets doen met de televisiewerkelijkheid, met de populaire cultuur. Maar in deze roerbakvorm blijft alleen een nasmaak van saaiheid en onverschilligheid over.

Voorstelling: Con Amore door Toneelgroep Amsterdam. Regie: Ivo van Hove. Gezien 3/2 Stadsschouwburg Amsterdam. Aldaar t/m 15/2 en 25 t/m 28/6. Inl. 020-6242311 of www.toneelgroepamsterdam.nl.