Compensatie

Opeens werd schrijver Leon de Winter zaterdagochtend ruw van het Duitse scherm afgevoerd: in het land van de Mannschaft had men geen behoefte aan Nederlandse nestbevuilers. Duitsers zijn rationele wezens die met politiek gecompliceerde theorieën niet uit de voeten kunnen.

Veel beter verging het Rudi Carrell. Op het tweede net ZDF gaf de gëimporteerde Nederlander de voor Duitsers enige plausibele uitleg voor het evenement: Nederlanders vieren Het Huwelijk zo uitgebreid als compensatie voor het niet kwalificeren voor het WK van Oranje. Niet eens zo gewaagd als men bedenkt dat in het land van het cultuurrelativisme voetbal en monarchie de enige geautoriseerde ventielen zijn waaruit de stoom van de nationale trots geblazen mag worden.

De analogieën waren ook zeer opmerkelijk. Niet voor niets koos de organisatie van het nationale feest een stadion als bakermat van het collectieve geluk. Vrijdagavond liep de Arena vol met nette hooligans uit de provincie. Het had iets pathetisch om te zien hoe dit theater door de `boeren' werd gekraakt. Hoe Beatrix ongemakkelijk tussen het volk moest plaatsnemen terwijl iedere vezel van haar ziel naar een skybox met kogelvrijglas verlangde. En om de verwarring nog verder te vergroten verscheen de getransfereerde Mart Smeets in zijn commentaarloge om het chauvinistisch sentiment met zijn voorspelbare superlatieven op te zwepen. Te grotesk en te geforceerd allemaal. Wat viel er in sportief opzicht te beleven daar beneden, waar een kroonspits van al 35 jaar onder een lint van oranje stof naar lucht hapte?

Vanochtend las ik in de Volkskrant nog meer details over de compensatietheorie. Niet alleen was het nationale elftal uitgeschakeld en God dood, bij 15 graden boven nul kan ook geen sprake zijn van een Elfstedentocht. Had bovendien Van Gaal onlangs niet zelf ontslag genomen? Conclusie van de krant: `Nederland is teruggeworpen op het meisjesturnen en de monarchie'. Nu kan ik moeilijk iedereen gaan afbranden die de denkbeelden overneemt die ik zelf maanden geleden heb gepropageerd. Toen in de 69ste minuut van Ierland-Nederland McAteer zijn dodelijke doelpunt maakte, riep ik zelfverzekerd dat de weg eindelijk vrij was voor de koninklijke reserves van Oranje. Ik stond aan de wieg van de compensatietheorie. Maar ik ben mans genoeg om nu te erkennen dat ik er volledig naast heb gezeten.

Als het daadwerkelijk zo is dat de verbintenis tussen Van Buren en Zorreguieta het trauma van Dublin moest compenseren, dan verhoudt Het Huwelijk zich tot een WK-participatie als een bord spruitjes tot een sappige cordon bleu. Laten we de realiteit onder ogen zien. Zaterdagochtend bleven de extra treinen die de NS had ingezet akelig leeg. In de hoofdstad verschenen alleen de diehards langs een paar kilometer parcours. Met maar 80.000 participanten klonk Amsterdam nogal hol. In juni 1988 stonden ze met meer dan een half miljoen langs de grachten om de EK-winnaar in het zonnetje te zetten. Daarvoor, tijdens de busreis tussen Eindhoven en Amsterdam, waren er nog veel meer die op wegen en snelwegen een erehaag voor hun helden vormden. Zelfs de belangstelling van de tv-kijkers viel zaterdag tegen. Negen miljoen thuisvoyeurs verwachtte de NOS. Domper: zes miljoen. Dat wil zeggen een paar miljoen minder in vergelijking met een modale EK- of WK-halve finale met Oranje. De overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking had andere soorten compensaties aan zijn hoofd: uitslapen, sporten, boodschappen doen.

Je kunt je natuurlijk voor de gek blijven houden en roepen dat `de Belgen hartstikke jaloers op ons zijn om de vijf gepassioneerde zoenen van Máxima vol op de mond van Alex'. Destijds trof prins Filip niets meer dan de wang van Mathilde. Maar de Belgen gaan wel naar het wereldkampioenschap, dames en heren zonder realiteitsbesef. Alsof je net als Richard Groenendaal gisteren bij het WK veldrijden in Zolder je armen bij de finish de lucht ingooit. Terwijl iedereen toch kan zien dat er al drie Belgen voor je de finishlijn zijn gepasseerd.