Als Finisterre verandert in Fitzroy...

Het werkt beter dan kruidenthee, een warm bad, schapen tellen en seks. Duizenden Britten laten zich tegen middernacht in slaap wiegen door de Shipping Forecast, het weerbericht voor de scheepvaart dat de BBC-radio al 75 jaar uitzendt.

,,Humber, Thames, Dover, southerly 5 to 7, perhaps gale 8 later, occasional rain'', zegt een kalme, heldere mannenstem en soms die van een vrouw. Humber, Thames en Dover zijn drie van de dertig maritieme districten rond de Britse eilanden. De getallen zijn windsnelheden op de Beaufort-schaal. De rest gaat over windrichting, weer en zicht.

Niets heb je eraan in een donkere stadsslaapkamer en misschien zijn ze juist daarom zo kalmerend. ,,Storm in Viking, North Utshire, Wight, Portland, Plymouth, Biscay, Trafalgar.'' Mooi dat ik niet op een slingerend dek hoef te staan ergens bij de Faröer-eilanden of de Fastnet-rots, denk je onder je dekbed. Zzzz.

Maar juist als hun ogen beginnen dicht te vallen, zal een deel van de luisteraars vandaag opeens klaarwakker zijn. In het rijtje mysterieuze en vertrouwde namen zit een nieuwkomer. En ontbreekt de meest romantische van het stel. Finisterre is vanaf vandaag Fitzroy. Dat klinkt onbeduidend, maar het nieuws was afgelopen weekeinde aanleiding tot grote krantenartikelen en een hoofdartikel in The Observer.

Het Britse kaartvak in kwestie heette naar Cabo Fisterra, de kaap op de Spaanse noordwestpunt van Galicië, waar het Europese vasteland heet te eindigen; finis terrae. De Spaanse en Franse kustwacht houden voor een district met dezelfde naam net iets andere grenzen aan. Om verwarrende overlappingen te voorkomen kozen de Britten de nieuwe naam.

Fitzroy is het het eerste vak dat naar een mens is genoemd. Robert Fitzroy was de kapitein van HMS Beagle, het schip waarmee evolutiebioloog Charles Darwin in de negentiende eeuw rond de wereld zeilde. En in 1854 richtte hij de voorloper op van het Britse KNMI, het Metereological Office.

Het klinkt eerbiedwaardig, maar het is wel even wennen, zei Peter Donaldson, chef-weerman van de BBC. ,,Sommige zones hebben een persoonlijkheid, zoals Dogger en Rockall. Fitzroy heeft een heel ander karakter dan Finisterre.'' Het is één van de meest dichterlijke namen, zegt Jane Watson, Donaldsons collega. ,,Ik wil hem beschermen, sentimenteel als ik ben.''

Het is niet voor het eerst dat de indeling verandert. North en South Utshire werden ingevoerd om de watervakken Viking en Forties tussen Schotland en Noorwegen minder groot te maken. En de zone rond Helgoland, het Duitse eiland dat ooit een Britse marinebasis was, heet nu Duitse Bocht. Ook zonder Finisterre houdt de Shipping Forecast de kracht van concrete poëzie. ,,Rockall, Malin, Irish Sea'', dichtte Nobelprijswinnaar Seamus Heany. ,,Green swift upsurges, North Atlantic flux/ Conjured by that strong gale-warning voice.'' Maar storm op zee of niet, misschien vertelt die stem in de nacht, die `litanie van de golven', de Britten vooral dat de orde rond hun eiland intact is. ,,Shannon, Fastnet, Lundy, showers, moderate to good.'' Met dat laatste woord als nachtzoen.

The Shipping Forecast: BBC Radio 4, 198 kHz en www.bbc.co.uk/weather/ukweather/shipping.shtml