Maak er een feest van

We kunnen er nog alles aan doen: tribunes bouwen, lijsten met namen aanleggen, van wie er wel en wie er niet uitgenodigd moeten worden, veiligheidsmaatregelen nemen, het verkeer omleiden, alles doen waardoor er menselijkerwijze niets mis kan gaan. Rudolf Spoor heeft zijn 185 camera's laten inzoomen op de vierkante halve meter waar het naar alle waarschijnlijkheid zal gebeuren. De menigte wordt stil. Een man die een hoestbui krijgt wordt door de bewaking weggevoerd. Van onder de grond klinkt gegrom, dof geratel. De aarde beweegt. Een rond, glanzend ding maakt zich met zijn malende kaken los uit de modder. De enorme muil wordt zichtbaar. Er springen een paar mannen uit. Ze worden gefeliciteerd, omhelsd. Men kan zijn tranen niet bedwingen. Later zullen de ooggetuigen aan hun kindskinderen vertellen dat ze erbij zijn geweest, het grote ogenblik van die nationale gebeurtenis, toen de tunnel onder de Westerschelde werd voltooid.

De boormachine van de eerste tunnelbuis, de Neeltje Suzanna, is drie jaar geleden bij Terneuzen onder de grond verdwenen en nu, na haar onderaardse tocht bij Ellewoutswijk op Zuid-Beveland boven gekomen. De tweede, Sara genaamd, verschijnt over ongeveer vier weken. Sara had eerst vertraging, maar die heeft ze de laatste maanden met een vaart van 1,33 meter per uur ingelopen. De grootste diepte waarop Neeltje Suzanna en Sara aan het werk zijn geweest, is zestig meter. Ze hebben 6,6 kilometer afgelegd. Ik vat de onderneming samen in zestig woorden. Jules Verne zou er een boek over hebben geschreven, en daar had hij gelijk in gehad. Het doet in de verte ook denken aan een avontuur van Baron von Münchhausen, zijn bevrijding uit de walvis waardoor hij in de Zwarte Zee is opgeslokt. En dan ontdekt hij dat hij in de Kaspische Zee terecht is gekomen. Ongelofelijk!

Dit vaderlandse avontuur heeft ruim anderhalf miljard gulden gekost. Toen de eerste plannen vorm kregen, in 1990, werd nog gedacht dat het 800 miljoen zou worden. Acht jaar later was dat bedrag `bijgesteld' tot het dubbele. Minister Jorritsma zei op 27 januari 1998 dat het wel 1,8 miljard zou worden, en dat de tunnel in 2002 klaar zou zijn. Ook ongelofelijk. De minister heeft gelijk gekregen. Veel duurder is het tot nu toe niet geworden, en het is precies drie jaar later! Niets gehoord over aannemers die dubbele rekeningen hebben geschreven, geen aandringen op een parlementaire enquête, geen bewindslieden die hun gezicht dreigen te verliezen. De dag waarop Sara zich aan de duisternis ontworstelt verdient, in alle opzichten, een nationale feestdag te worden.

Is er dan geen enkel wolkje aan de hemel, zult u vragen. Ach, wolkje kun je het niet noemen. Het is weemoed. Want de pont van Vlissingen naar Breskens heeft waarschijnlijk zijn langste tijd gehad. Ga die reis maken voor het te laat is. Eerst het station van Vlissingen, een van de mooiste, met zijn gietijzeren pilaren. Of nee, eerst nog de treinreis door Zeeland. Kijk goed uit het raam en zie nog iets van hoe het landschap er een halve eeuw geleden uitzag. En dan het oude station, de grote veerpont die iets heeft van een zeekasteel, en de overtocht. We nemen aan dat het lekker waait. In het westen is geen land te zien. Grote schepen ploegen zich door de golven. Ploegen, zo wordt het nu eenmaal genoemd, en ik weet geen beter woord. Je hoort het gegrom van hun zware motoren. De meeuwen krijsen, de golven ruisen en bruisen. Minder bevaren passagiers worden zeeziek.

We komen veilig aan in Breskens en zetten weer voet aan wal. De meeste mensen komen zelden in Zeeuws-Vlaanderen. Bij de eerste stappen daar is het alsof je vreemd land onder je zolen hebt; het geeft je even het gevoel dat je op avontuur bent. Maar de mensen spreken uitstekend Nederlands, ongeveer zoals u het zelf spreekt. En dan komt de vraag: wat zullen we in Breskens eens gaan doen? Rij naar Biervliet, waar Willem Beukelsz volgens de overlevering in de veertiende eeuw het haringkaken heeft uitgevonden. In de kerk heeft hij een gedenkraam. Verwar hem niet met Jan Beukelsz, wederdoper en genadeloos fundamentalist die een eeuw later in Leiden heeft huisgehouden. Over hem leer je op school niets, hoewel hij interessanter is dan Willem.

In Zeeuws-Vlaanderen ben je al vlak bij België. Vlak over de grens was toen een speeltuin, Ciska, waar ze heerlijke wafels hadden. Bestaat Ciska nog?

In 2003, als de tunnels klaar zijn, is dat allemaal veel dichterbij. Je hoeft er geen zeereis meer voor te maken. De techniek schrijdt voort, het avontuur verdwijnt. We kunnen niet álles hebben.