Hollands Dagboek: Sandra den Hamer

Sandra den Hamer (42) werkt sinds 1986 bij het International Film Festival Rotterdam. Dit jaar heeft zij samen met Simon Field de leiding. Den Hamer woont in Utrecht met scenarioschrijver en filmproducent Hans de Wolf en Max (9) en Sacha (6).

Woensdag 23 januari

De dag van de opening. 's Middags doorloop in Pathé. Er gaat van alles fout. De projector in Pathé 1 ligt nog uit elkaar. Dan maar eerst proefdraaien in Pathé 5, waar de verkeerde filmkopie in de projector blijkt te zitten. Niet bevorderlijk voor de gemoedsrust. Ik werk al zestien jaar voor het festival, maar ben pas gerust als de kop eraf is, als het publiek in de zaal zit, de eerste film draait en niet achterstevoren in de projector zit.

Om half zeven staan collega-directeur Simon Field en ik op de tocht in de hal van Pathé te wachten op de eerste gasten. Het druppelt langzaam binnen. Zouden die 1.300 genodigden eigenlijk wel komen? Om 8 uur loopt het storm en we beginnen op tijd. Eerst een toespraak in Pathé 1. De voltallige staf staat naast de ingang. Een mooi tableau de la troupe en ze krijgen op ons verzoek een warm applaus van het publiek. Vervolgens rennen we door naar Pathé 5, waar Simon en ik meteen weer onze act voor een dame en heer opvoeren. De regisseur van openingsfilm `Delbaran', Abolfazl Jalili, nu meer op z'n gemak, neemt de tijd en vertelt hoe het ooit zo gekomen is dat hij filmmaker is geworden en weet onmiddellijk het publiek voor zich te winnen. Het festival is begonnen! Even naar kantoor. De kassacomputers werken niet goed op alle locaties. Onze netwerkkabel, die vanuit kantoor via het dak van De Doelen, de kelder van Pathé en de parkeergarage naar de Schouwburg loopt. heeft last van de wind.

Donderdag

The day after. Langzame start. Op de sponsorontvangst vertelt festivalvoorzitter Felix Rottenberg bevlogen over de eerste film die hij vandaag gezien heeft: het vier uur durende epos van Martin Scorsese `Il Mio Viaggio', die van hem nog eindeloos langer had mogen doorgaan. Op de directors' drinks, waar we dagelijks alle filmmakers uitnodigen, praat ik met de Iraanse filmmaakster Tahmineh Milani. Na vertoning in Iran van haar film `The hidden half' werd Milani gevangengenomen op verdenking van antirevolutionaire sympathieën. Als de festivalfotograaf een foto van ons wil maken, doet ze snel haar hoofddoek om.

's Avonds het dagelijkse rondje langs de diverse locaties. In de Schouwburg mogen vanwege brandweervoorschriften de bezoekers niet op de beste rijen zitten. Leg dat maar eens uit aan het publiek...

Vrijdag

In De Doelen is de grote inloop van buitenlandse gasten begonnen. We verwachten er zo'n 2.500. Dat wordt weer heel veel zoenen, welkom heten en dag zeggen.

Jarenlange vriend en collega Wouter B. uit Hongkong is gearriveerd. Als altijd een warm weerzien. Op straat loop ik Peter Sellars tegen het lijf, die als een kind zo opgewonden vertelt hoe ,,really absolutely fantastic'' dit festival is.

Rond het middaguur openen we de tentoonstellingen in het Nederlands Foto Instituut en in TENT. De maestro's van de avant-garde cinema Stan Brakhage, Michael Snow en Peter Kubelka (alle drie ver in de zestig) staan met elkaar te praten. Ze hebben elkaar lang niet gezien. Een indrukwekkend gezicht.

Aan het eind van de middag het eerste debat in de `What (is) Cinema?'-reeks. Belangrijkste spreker Raúl Ruiz is zoek. Net als gespreksleider Ian Christie de panelleden inleidt, komt Ruiz binnen en neemt een beetje verdwaasd plaats op het podium. Een interessant panel, maar met te veel sprekers voor 90 minuten. Na allerlei zwaarwichtige opmerkingen over the happy end of cinema neemt Lia van Leer, de zeventigjarige directrice van het Jeruzalem Film Festival, het woord: ,,Hoezo end of cinema? Kijk es om je heen hier! It's alive and kicking.'' Een opmerking naar mijn hart.

Na afloop vang ik Ruiz op. Hij was lang niet geweest, was de chauffeur op Schiphol misgelopen, met de taxi naar Rotterdam gekomen, en vervolgens verdwaald in de mensenmassa in de Pathé-bioscoop. Ik breng hem naar De Doelen, waar we zijn oude vriend Stephen Dwoskin tegenkomen en het gaat al meteen een stuk beter met hem. Ik laat ze achter met een jenevertje.

In Pathé 5 is de wereldpremière van Jiyan, een Koerdische film die met steun van ons eigen Hubert Bals Fonds kon worden afgemaakt. Na vele spannende telefoontjes de afgelopen maanden zie ik de maker, Jano Rosebiani, eindelijk in levenden lijve. Het is alsof we elkaar al jaren kennen.

Ik glip ook nog even de zaal binnen waar Peter Kubelka zijn lezing staat te houden. Hij heeft het publiek met zijn fascinerende presentatie volledig in de greep.

Tegen middernacht loop ik nog even bij onze chauffeurs binnen. Altijd vrolijk. Ik neem een broodje uit een overgebleven lunchzakje. Het is het eerste dat ik eet en ik weet dat het niet goed is.

Zaterdag

Storm en regen. Het festival is echt op gang, de technische problemen met kassacomputers zijn opgelost, het enige probleem lijkt nu steeds meer te worden dat het overal zo vol en druk is. Hoe komen de gasten nog in de film?

's Middags het debat over film en de andere kunsten. Simon is gespreksleider en zit op het puntje van zijn stoel. Dit programma-onderdeel is toch vooral zijn pièce de résistance. Het gaat hem goed af.

In De Doelen wacht ik op mijn moeder en Hans die samen naar de wereldpremière van de Nederlandse film `Tussenland' gaan. Vroeger kwamen mijn ouders altijd, maar sinds het overlijden van mijn vader (die zich altijd buitengewoon vermaakte op het festival en met iedere filmmaker een praatje maakte) was ze niet meer geweest. Als ze binnenkomt, moeten we beiden even slikken. Bij de inloop bij de première is er onduidelijkheid. Simon zou toch de film inleiden, maar waar is ie? Uiteindelijk doe ik het en met genoegen, want ik vond de film prachtig. Eugenie Jansen, de maakster, zit in de zaal en wil niets zeggen. Producenten Jan van der Zanden en Wilant Boekelman van Waterland Filmprod. staan te glunderen. Als ik de zaal uitloop, komt Simon de trap oprennen en we krijgen beiden de slappe lach.

Bij de Rotterdamse restaurateur Rob Baris dineren we met de voltallige Tigerjury. Lita Stantic, net aangekomen uit Argentinië, is somber en kan moeilijk acclimatiseren. Daarna aanschuiven bij het diner ter ere van Stan Brakhage, die zich buitengewoon vermaakt met zijn oude vrienden Snow en Kubelka. Even dag zeggen op het premièrefeestje van Waterland in de Calypso.

Op m'n hotelkamer bel ik nog even met Ido, Cinemart-coördinator, die op kantoor samen met zijn team de laatste dingen zit te regelen voor de opening van de markt morgen.

Ze zijn goed, die collega's van me.

Zondag

Bij het dagelijks stafoverleg weinig werkelijke problemen, behalve dat het overal zo vol is en dat afgelopen nacht de toiletten in de Schouwburg overstroomden. Om 2 uur 's nachts de ontstoppingsdienst gebeld. Meer dan duizend mensen mochten even niet meer plassen.

Om 1 uur openen we officieel de Cinemart, de markt waar filmprojecten worden gekoppeld aan financiers. Ik stel het hele team voor dat enigszins vermoeid maar heel professioneel de, zoals wij dat intern noemen, de Cinemart-smile lacht.

Aan het eind van de middag maken Simon en ik onze opwachting bij de première van de film van Kees Hin over de vorig jaar overleden cineast Frans van der Staak. Veel oude vrienden van Frans. Ontroerende toespraak van Hanneke Stark. Ik baal er van dat ik niet kan blijven om de film te zien, die net af is. Maar ik moet weer door. Dit zijn de dagen in het festival dat ik soms het gevoel heb een marathon te lopen.

Door naar De Doelen. Modediva Agnes B. arriveert. Ze komt een paar dagen film kijken, net als Peter Sellars en Brian de Palma, die hier incognito rondloopt. Op de derde verdieping is de Cinemart-cocktail, tegelijk met – op de eerste verdieping – het diner van Holland Film. Ben blij dat De Doelen goeie roltrappen heeft.

Even naar kantoor, even niemand zien. De eerste festivaltranen bij oververmoeide medewerkers. Later op de avond het Cinemart-openingsfeest. Ik voer in een hoekje een lang gesprek met Frank van Vliet van het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam over subsidiëring van het festival. Het festival legt de stad en de plaatselijke middenstand geen windeieren. Begin zolangzamerhand een beetje m'n tekst kwijt te raken: Hi, how are you, long time no see, welcome to Rotterdam...

Maandag

Het stormt nog steeds, en de draaideur van de Doelen is eruit geslagen. Lopend langs de verschillende bioscoopzalen merk je nauwelijks dat het vandaag maandag is. Heeft iedereen vakantie genomen om naar het festival te gaan?

Het dagelijkse telefoontje naar huis. De kinderen kijken televisie met oma en hebben dus eigenlijk geen tijd voor hun moeder. Ik mis ze.

's Avonds verschillende recepties en diners. Bij het diner met onze Oost-Europese gasten zit ik naast Igor Sterk, de regisseur van competitiefilm `Ljubljana'. We praten over zeezeilen. Later op de avond nog even aangeschoven bij Ken Loach en Emile Fallaux, die met een heel gezelschap in Montaigne eten. Loach vertelt over zijn hilarische ervaringen met de Amerikaanse vakbonden, waar per zes crewmembers een mobiel toilet aanwezig moet zijn. Aan een andere tafel zit Peter Sellars druk gebarend met de zwijgzame Inuit-regisseur Zacharias Kunuk te praten.

Dinsdag

Veel afspraken met Cinemart-gasten over hun toekomstige filmplannen.

Het avondprogramma weer vol met premières, diners en recepties. In De Doelen een bijzonder geanimeerd diner voor alle regisseurs van de Hubert Bals Fonds-films. Een tafel verder onze International Advisory Board. In de Tai Wu een Italiaans diner, een diner van filmdistributeur Fortissimo en een diner ter ere van Japanse superster Asano en regisseur Miike Takashi die genieten van alle aandacht.

De eerste Late Night Show onder leiding van Wilfried de Jong, die als een wervelwind tekeergaat. Voor het eerst houdt het publiek zijn mond.

Woensdag 30 januari

Hans checkt uit. Hij gaat weer naar huis, naar de kinderen. Ik wil ook. Heimwee maar ook verlangen naar het gewone leven, zonder party's, recepties en buitenlandse gasten.

's Middags een persconferentie met alle Argentijnse cineasten. In een manifest spreken ze hun zorg uit over de politieke en sociaal-economische situatie in Argentinië. Er zitten vijftien filmmakers achter de tafel. De toon is serieus en bezorgd.

's Avonds laat het slotfeest van de Cinemart in de Cruise Terminal. Ongelooflijk veel enthousiaste reacties van onze buitenlandse gasten en veel bedankjes. We mogen tevreden zijn. Vroeg naar het hotel om nog een beetje energie over te houden voor de eindsprint. Nog vier dagen festival te gaan.