Hermans en Korthals

Donkere wolken trekken zich samen boven de VVD. Niet alleen vanwege de concurrentie van Leefbaar Nederland, maar ook doordat de komende verkiezingen de law-and-order troef niet kan worden uitgespeeld. Korthals mocht van de Kamer weliswaar aanblijven, maar dan wel als aangeschoten wild. Het was vooral zijn uitstraling van relativerende, nonchalante jurist die Korthals de das om deed. In diezelfde situatie had Hermans zich ongetwijfeld veel beter geweerd, want als er één minister is van wie je van een competente Tweede Kamer mocht verwachten dat hem de oren werden gewassen, dan is hij dat wel.

Wat zegt u? Hij heeft veel extra geld voor onderwijs binnengehaald? Nee, dat heeft Hermans niet gedaan, dat deed de tijdgeest, dezelfde tijdgeest die in de jaren daarvoor bewerkstelligde dat het onderwijs kapot werd bezuinigd. Die wispelturige tijdgeest was Hermans welgevallig toen, toevallig hij, overigens alweer een jaar of twee, minister was.

Die minister heeft zich wat het basis- en voortgezet onderwijs betreft, voornamelijk bemoeid met financiering en personeel. Het alles overheersende personele probleem waar hij zich voor geplaatst zag, was het lerarentekort. Aan de oplossing daarvan heeft Hermans nul bijgedragen. Hij had met de scholen om de tafel moeten gaan zitten voor het ontwerpen van wat je zou kunnen noemen à la carte opleidingen: een school bekijkt wat iemand kan, wat voor opleiding die heeft, maakt rapport van wat betrokkene nog moet leren en de minister zorgt ervoor dat dit mogelijk wordt gemaakt. In plaats daarvan koos de minister voor standaardoplossingen die in geen enkel geval voldeden.

Een ander streven van Hermans is steeds weer geweest te stimuleren dat ouders of studenten meer bijdragen aan hun opleiding. Dit doet hij met argumenten van het niveau: waarom mag ik wel extra geld geven aan allochtone leerlingen en mogen welgestelde ouders dat niet aan hun eigen kinderen. Gelukkig vond de minister bij zijn drammen steeds de Kamer tegenover zich.

De laatste mislukking van de minister betreft van hetzelfde laken een pak, namelijk zijn poging dure universitaire opleidingen te creëren. Excellente opleidingen voor excellente studenten. Waarom die extra geld moeten kosten? Dat begrijpt gelukkig ook Ed d'Hondt, de voorzitter van de vereniging van universiteiten, niet. Maar het heeft ook niets met inhoud te maken. Hermans' voorstel past in zijn streven op alle niveaus beter, fraaier, luxer onderwijs te creëren voor welgestelden. En voor het gewone volk van klompenschool tot klompenuniversiteit.

Om toch nog iets binnen te halen aan personele dynamiek wil de minister leraren de gelegenheid geven zich als maatschap te organiseren. De vergrijsde Algemene Onderwijsbond AOb, blijkbaar op zoek naar het aureool van jong en dynamisch, jubelt: `De leraar is steeds meer de uitvoerder van elders bedachte plannen geworden. Door zich in een maatschap te organiseren kan hij zich puur met lesgeven bezighouden.' Ik verzoek u niet dit net zo vaak te lezen tot u het begrijpt, want daarmee zou ik u uw weekend afnemen.

De VVD heeft er indertijd buitengewoon onverstandig aan gedaan Hermans op onderwijs en Korthals op justitie te benoemen. Het had andersom gemoeten. De quasigedecideerde Hermans had zijn beleid, ongeacht wat het was, verdedigd met de vastberadenheid van de onwrikbare crimefighter. Korthals had op onderwijs altijd iets nuttigers gedaan dan steeds weer dezelfde doodlopende straat inslaan. Dat Hermans geen verstand heeft van justitie? Wat maakt dat uit, van onderwijs toch net zo min.

prick@nrc.nl