Godsdienst examenvak

Op 19 januari meldde deze krant n.a.v. de aangekondigde wijzigingen in het Studiehuis dat op de eindlijst van de vwo-scholier vakken als geschiedenis en natuurwetenschappen combinatiecijfers gaan vormen met vakken als godsdienst en literatuur. Alsof zo'n bericht op zich nog niet genoeg bevreemding wekt, lijkt het nog gekker te worden als je je realiseert dat staatssecretaris van Onderwijs, Adelmund (PvdA), erin toestemt dat het vak godsdienst een eindexamenvak wordt.

Toch is dat minder vreemd dan het lijkt. Immers, wil het vak godsdienst examenvak worden op confessionele scholen, dan dienen voortaan andere godsdiensten en levensbeschouwingen dan de christelijke meer aandacht te krijgen, aldus Adelmund, evenals het onderdeel ethiek. Bovendien eist de staatssecretaris bevoegdheidsregels voor docenten godsdienst, landelijke afspraken over eindtermen en een indirecte controle door de onderwijsinspectie.

Geen geringe voorwaarden, gezien vanuit het perspectief van het bijzonder onderwijs. Immers: moest het vak godsdienst voorheen een waarborg zijn voor het `bijzondere' van een school, voortaan moet het van Adelmund een algemene onderwijsfunctie vervullen, namelijk begrip kweken voor juist andere opvattingen dan de eigene.

Indien confessionele schoolbesturen met Adelmunds voorwaarden instemmen, kun je je afvragen of ze haar wel goed begrepen hebben. Of is het puur raffinement van die besturen om via zo'n kronkel het bijzonder onderwijs in Nederland nog een tijd overeind te houden want het is een publiek geheim dat het vak godsdienst op veel scholen, op de manier zoals het vandaag de dag gegeven wordt, van een bedroevend niveau is. In de nieuwe variant, dus godsdienst als examenvak, komen de lessen dus meer in het teken van de maatschappelijke waakzaamheid te staan dan in het teken van het geloof. Van atheïsten wisten we al dat zij meestal goed kunnen leven met Nietzsches adagium dat moraal niet meer is dan een list.