Geen actie, veel gepraat in Porto Alegre

Op het World Social Forum in het Braziliaanse Porto Alegre zijn onder de 50.000 deelnemers maar weinig prominente gasten. De meeste congresgangers vertegenwoordigen piepkleine organisaties.

,,Ik ben niet gelukkig met de huidige vorm van globalisering. De wereld wordt te veel geleid door de markt en door neoliberalisme''. De woorden van Mary Robinson, de Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens, sluiten naadloos aan bij de ideeën van de 50.000 deelnemers aan het World Social Forum, dat deze week in het Braziliaanse Porto Alegre wordt gehouden.

Robinson denkt dat de wereld zou kunnen worden verbeterd door een vorm van ethische globalisering waarbij humanitaire zaken en milieu de economische principes overheersen. Ze zou graag zien dat de maatregelen die bijvoorbeeld de Wereldbank neemt nooit diegenen kunnen raken die het meest kwestbaar zijn. In Porto Alegre kan volgens haar de basis voor deze ethische globalisering worden gelegd. ,,De wereld luistert, dus nu is de kans om hem zo te vormen dat globalisering voor iedereen werkt'', roept ze de congresgangers op.

En die wereld is in de kleinste vorm vertegenwoordigd in Porto Alegre. Sommige deelnemers zijn slechts namens een handvol medestanders op het forum. Zoals de Duitse Anne Stickel van het vijftien man tellende Herman Kraemer Haus in Berlijn. Haar organisatie noemt zichzelf anti-Mammon, en wil – vanuit de armen gedacht – zorgen voor een betere verdeling van rijkdom in de wereld.

Ze zamelden geld bijeen om haar naar Porto Alegre te sturen met als doel ideeën op te doen en vooral te netwerken. Stickel houdt zich sinds 2000 bezig met de volgens haar negatieve gevolgen van globalisering. In navolging van de beweging Jubilee 2000, opgericht na een rede van de paus waarin hij vroeg de schulden van de armste landen op te heffen, wil ze dat de Europese Unie vooral Afrikaanse landen schulden kwijtscheldt.

Maar na twee dagen is ze weinig optimistisch over de uitkomst van het forum: ,,Er is te weinig actie en er wordt teveel door intellectuelen achter tafels gepraat en te weinig door de gewone mensen.''

Die `gewone mensen' zitten in de schaduw in de tuin van de katholieke universiteit van Rio Grande do Sul, waar het forum wordt gehouden, en wisselen vooral veel visitekaartjes uit. ,,Zodat we in de toekomst met andere non-gourvernementele organisaties coalities kunnen bouwen'', zegt Paul van Tongeren van de Nederlandse organisatie voor ontwikkelingshulp Novib. ,,Op het WSF leren we elkaar kennen. Besluiten worden er niet genomen, maar het gaat om het uitwisselen van kennis.''

Ndetchoua Michel uit Kameroen is hier ook om andere activisten te ontmoeten. Met zijn organisatie, die foltering aan de kaak stelt en 45 leden telt, is hij op zoek naar Afrikaanse geestverwanten. ,,Hier kan iedereen in vrijheid samenkomen en ideeën uitwisselen'', zegt hij half in het Engels, half in het Frans. ,,Het is jammer dat er geen resolutie uit dit forum zal komen, want nu zal het geen grote impact op regeringen hebben.'' Hij hoopt dat door gesprekken met Europeanen hij de publieke opinie over Afrika kan veranderen.

Christophe Caillaux uit Dyon in Frankrijk gelooft na twee dagen dat harde acties, zoals de demonstraties tegen de G8 vorig jaar in Genua, meer zin hebben. ,,Dat mensen van verschillende naties elkaar hier ontmoeten is positief, maar wie luistert ernaar?'' De demonstraties hebben volgens hem meer met ,,echte democratie'' te maken, en aangemoedig door zijn ouders heeft hij de afgelopen drie jaar namens actiegroep Attac bijna alle grote demonstraties `gedaan'.

Toch is hij niet teleurgesteld dat hij bijna 1.000 euro zakgeld aan de reis naar Brazilië spendeerde. De student geschiedenis volgde gisteren enkele seminars over de verdeling van onderwijs. ,,Ik ben tot de conclusie gekomen dat als mensen niet onderwezen worden, ook de cultuur van een land omlaag gaat.'' Terug in Frankrijk zal hij zich inzetten voor een beter onderwijssysteem in Derde Wereld-landen.

Ook de anarchisten zijn aanwezig, al weet niemand hoeveel, en kreeg de media gisteren een e-mail waarin `de anarchisten' opriepen om het congres te verstoren. Het World Social Forum zou zich conformeren aan de `gewone wereld' en haar principes van anti-globalisme verloochenen.

Maar Jason Adams uit Seattle, een van de weinige Amerikanen in Porto Alegre, gelooft in het Forum. ,,Er is een momentum gaande. Na de demonstraties in Quebec, Seattle en Genua, is dit de juiste manier om ideeën over anti-globalisering te concretiseren.'' Adams is in zekere zin bekeerd. In 1999 was hij nog één van de organisatoren van de rellen in Seattle.