Niet schieten!

De foto's in het twee jaar geleden verschenen boek Hollandse velden van Hans van der Meer lieten het Nederlandse amateurvoetbal zien in zijn meest alledaagse vorm: te oude en te dikke mannen op te slechte velden, spelers die mismoedig staren naar een bal die in de sloot is beland, velden die zomaar ergens in de verlatenheid van de polder of opgepropt in een dorpskern liggen. Een sport, kortom, waar niemand zich werkelijk voor interesseert. Want slechts zelden komt er iemand kijken naar de stramme verrichtingen van deze heren die, ongetwijfeld met de soepelheid van hun kinderjaren in gedachten, proberen nog éénmaal een doelpunt te maken. Kan het eenzamer?

Ja, het kan zeker eenzamer, blijkt uit het nieuwe boek van Van der Meer, dat tegelijkertijd verschijnt met een herdruk van Hollandse Velden. De titel geeft al een indicatie: Keepers. De 39 foto's hebben veel gemeen met die in Hollandse velden: het zijn panoramische beelden, waarbij de fotograaf meer belangstelling voor het omliggende landschap dan voor het voetbalveld lijkt te hebben.

Uit de aard van zijn speciale taken en bevoegheden is een keeper al een buitenstaander, maar zelden is de eenzaamheid van de doelwachter zo pijnlijk verbeeld als op deze foto's: maar heel af en toe staat er iemand achter het doel van de keeper, een zoontje of ander familielid met een onverwoestbaar solidariteitsgevoel. En op maar één foto in Keepers is een medespeler te zien; die ligt geblesseerd achter de doellijn. Even zeldzaam is de bal. Die staat alleen op de foto die is genomen bij FC Wieze-FC Gijzegem op 28 november 1999. De bal ligt achter de keeper in het doel.

Verder staan de keepers van Van der Meer er niet alleen moederziel alleen voor, maar lijkt iedere interesse voor hen of voor het doel dat zij verdedigen bij tegenstander en medespeler verdwenen te zijn. Af en toe staat een van de doelmannen in opperste spanning voorover gebogen, maar hoe je ook zoekt op de foto, zelfs in de verste verte is geen aanvaller te zien.

Daarmee is het boek – waarin de foto's worden geïllustreerd door de `keepersbrieven' van Jan Plekker en Jan Mulder – een schrijnende productie geworden. Maar nog niet per se geslaagd, want zeker voor de lezer die vertrouwd is met de platen uit Hollandse velden wordt Keepers al te zeer een herhalingsoefening. De foto's zijn mooi, maar net iets te monotoon: een mens kan maar een beperkte hoeveelheid lege doelen verdragen. In Hollandse velden staan ook en meer gevarieerde keepersfoto's, zoals de keeper die een bal uit een weiland haalt of de kale doelman die zo breekbaar lijkt dat je gaat hopen dat toch niemand het in zijn hoofd zal halen op zijn doel te schieten. Dan zijn de eenzame mannen uit Keepers misschien toch nog beter af.

Hans van der Meer, Jan Mulder en Jan Plekker: Keepers. De Verbeelding, 80 blz. € 17,92