De Ocean Race staat ter discussie

De discussie over de levensvatbaarheid van de Volvo Ocean Race is verstomd nu de zeilvloot de eerste storm in de Zuidelijke Oceaan heeft opgepikt. ,,We zullen weer als peuken van een Parijs' trottoir in de goot over het dek worden geveegd.''

Toen de vloot van de Volvo Ocean Race afgelopen zondag de haven van Auckland verliet voor de vierde en langste etappe naar het Braziliaanse Rio de Janeiro, slaakten de organisatoren een kleine zucht van opluchting. De opkomst van het publiek was als vanouds in het zeilgekke Nieuw Zeeland: duizenden toeschouwers, eindeloos veel bootjes op het water en een kakofonie aan toeters en gejuich.

Dat was heel wat beter dan bij de aankomst drie weken eerder in Auckland, toen er weinig publiek was. Het leidde tijdens de stopover tot discussies: heeft de Volvo Ocean Race (voorheen Whitbread Round the World Race) haar beste tijd gehad? Het feit dat hoofdsponsor Volvo twee onderzoeken heeft lopen voedde die gedachte.

Een aantal bezwaren is al hoorbaar sinds de start in Southampton, september vorig jaar. Zo zou de wedstrijd te lang duren. In aantal zeemijlen is de vloot nu op de helft van het totale parcours, maar heeft wel – inclusief deze vierde etappe – nog zeven etappes te gaan; de finale vindt pas in juni in Kiel plaats. Ook zijn de kosten voor deelname aan de wedstrijd exorbitant hoog geworden. De budgetten liggen tussen de vijftien en dertig miljoen euro. Het heeft het aantal deelnemers – acht boten is een historisch dieptepunt – drastisch beperkt.

Maar het grootste euvel lijkt dat de Ocean Race van een publiek aansprekend avontuur over woeste zeeën met ijsbergen en gladde oceanen met tergende windstiltes verworden is tot een overgeorganiseerd evenement. Door de internationele samenstelling van de bemanningen, die ook nog voortdurend wisselen, is ook het nationale gevoel voor een boot afgenomen. De wedstrijd, zo concludeerde een Engelse journalist dan ook, is een ,,in zichzelf gekeerde regatta'' geworden. ,,De sponsors gebruiken het evenement meer als communicatiemiddel om de saamhorigheid in hun multinationale ondernemingen te bevorderen dan om de consument te bereiken. Dat is een bedenkelijke ontwikkeling.''

Voeg daaraan toe dat de wedstrijd meer dan ooit concurrentie ondervindt van de America's Cup, die in 2003 weer wordt gehouden, en van een solowedstrijd als de Vendee Globe. Twaalf sterke zeilers op een boot hebben minder aantrekkingskracht dan een 24-jarig meisje (Ellen MacArthur) dat hetzelfde rondje om de aardbol in haar eentje zeilt.

Moet de Ocean Race korter? Vaker dan eens in de vier jaar worden gehouden? De nu verplichte klasse van V60's vervangen door grotere boten of multihulls (catamarans)? De oplossing is nog niet gevonden. ,,Ik heb altijd over alles een mening'', verwoordde schipper Grant Dalton voor vertrek de stemming. ,,Maar nu weet ik het ook niet. Misschien moet een groep in een kamer worden opgesloten en na een week met de briljante oplossing naar buiten komen.''

De zeilers praatten wel mee, maar waren voornamelijk bezig zich voor te bereiden op de langste en zwaarste etappe van het parcours: 6.700 zeemijl, ruim 12.000 kilometer, met in de eerste helft de verschrikkingen en ontberingen van de Zuidelijke Oceaan en na de ronding van Kaap Hoorn de hitte en stromingen langs de kust van Zuid-Amerika op weg naar Rio de Janeiro. Vooral de weersverwachting voor de tocht door de Zuidelijke Oceaan deed de navigatoren bij voorbaat bibberen. De eerste dagen e-mailden de zeilers dat ze de aangename temperaturen, de vlakke zee en het goede windje niet vertrouwden. ,,Letterlijk de stilte voor de storm'', tikte Bridget Suckling gisteren vanaf de enige vrouwenboot Amer Sports One. ,,We voelen ons zoals pioniers in het Wilde Westen. Op weg naar het nieuwe land en weten dat de Indianen er zijn, alleen niet zeker wanneer ze de eerste pijl in je nek schieten.''

Vannacht was het dan zover: de eerste storm bereikte de schepen, die elkaar tot dan toe geen duimbreed hadden toegegeven en dicht bij elkaar pal zuid voorbij de vijftigste breedtegraad voeren, allemaal in de hoop als eerste een front op te pikken en richting Kaap Hoorn `gekatapulteerd' te worden. De eerste die weg was, was de Amer Sports One van Grant Dalton, met als speciale gast voor deze etappe aan boord de Amerikaan Paul Cayard, winnaar van de vorige Whitbread. ,,We hebben alle mogelijke lagen kleren aan met als sluitstuk ons veiligheidsharnas'', schreef Cayard, ,,om niet net als sigarettenpeuken van een Parijs' trottoir in de goot van het dek te worden geveegd. Dat herinner ik me nog. Anders is wel de onvoorstelbare hoeveelheid weersinformatie. Vier jaar terug kregen we tien weerkaarten per dag. Nu tweehonderd, plus satellietfoto's plus Internet.''

Het verschil tussen nummer een en zeven bedroeg vandaag zo'n dertig mijl. De etappe begint nu pas goed. Zoals schipper John Kostecki van klassementsleider illbruck schreef: ,,Ik geloof stellig dat op deze lange etappes snelheid niet veel uitmaakt. Doorslaggevend is hoe je boot ten opzichte van de vloot ligt en om de juiste positie in het weersysteem te vinden. Dus, geen enkele boot heeft een excuus om te verliezen.'' De verwachte aankomsttijd in Rio de Janeiro is rond 19 februari.