Niet spuwen in Porto Alegre

Vandaag begint in het Braziliaanse Porto Alegre het World Social Forum. Duizenden jongeren praten over de globalisering en de kloof tussen arm en rijk.

In Porto Alegre heersen Karl Marx, Che Guevara en het hamer-en-sikkel-symbool. Op T-shirts, vlaggen, tassen – voor revolutie, gelijke verdeling van arm en rijk, en voor gelijke kansen op onderwijs en gezondheidszorg.

Daar gaat het in deze Braziliaanse stad de komende zes dagen ook over. Voor de tweede maal komen leden van niet-gouvernementele organisaties, vakbonden en andere geïnteresseerden samen in Porto Alegre op het World Social Forum. De deelnemers – overwegend tussen de twintig en 35 jaar, en voornamelijk afkomstig uit Zuid-Amerika, Zuid-Europa en Afrika – zien in het forum een manier om een blauwdruk te bedenken voor ,,een andere wereld''.

Niet langer willen zij protesteren op demonstraties die na afloop alleen worden herinnerd om de hoeveelheid politie die werd ingezet, om de ruiten die kapot gingen en de gewonden en/of doden die er vielen. De zogenoemde antiglobalisten willen laten zien dat hun protesten tegen de Wereldhandelsorganisatie, het Internationale Monetaire Fonds en andere mondiale instellingen, op ideeën zijn gebaseerd en willen een alternatief bieden voor het World Economic Forum dat dit jaar tegelijkertijd in New York wordt gehouden.

In Porto Alegre hopen de congresgangers onder meer in te gaan op problemen als massa-immigratie, de kloof tussen arm en rijk en de verzwakking van staten ten opzichte van multinationals. De organisatie verwacht 30.000 deelnemers aan het forum, drie keer zoveel als vorig jaar.

De stad Porto Alegre is gekozen omdat de regio rondom de Zuid-Braziliaanse stad, Rio Grande do Sul, voorbeeld is van hoe de wereld er volgens de organisatie uit kan zien. De linkse arbeiderspartij, Partido dos Trabalhadores, is hier aan de macht en brengt in de praktijk wat volgens veel deelnemers aan het forum meer regeringen zouden moeten doen. Zo mogen de inwoners van Rio Grande do Sul sinds 1999 zelf bepalen waar de begroting aan wordt besteed en helpt de overheid kleine boeren land te claimen van grootgrondbezitters.

Partido dos Trabalhadores zegt zelf trots dat sinds zij aan de macht is analfabetisme, sterfte onder baby's en werkloosheid zijn gedaald, terwijl de levensverwachting van inwoners van de regio met 75,9 jaar voor vrouwen en 67,8 jaar voor mannen de hoogste is van Brazilië.

De inwoners van Porto Alegre zijn minder gelukkig. Het gemeentebestuur van de stad sponsort het forum, maar de bewoners weten dat de 30.000 man die nu in Porto Alegre zijn, voor een deel diezelfde mensen zijn die in december 1999 in Seattle protesteerden, in april 2001 in Québec, in juli in Genua. Overal liep het uit de hand, en hoewel de deelnemers aan dit forum zich distantiëren van geweld, vrezen de inwoners de mars die vandaag wordt gehouden. Vorig jaar waren er in Porto Alegre relletjes toen actievoerders een bedrijf van het chemieconcern Monsanto probeerden te bezetten, en sneuvelden enkele ruiten van een McDonald's, voor antiglobalisten symbolen voor de slechte kanten van globalisering.

De manager van een McDonald's vlakbij de universiteit waar het forum wordt gehouden, haast zich nu alle buitenlandse eters te melden dat ,,dit een Braziliaans restaurant is, waar lokale mensen werken''. ,,Alleen de naam is Amerikaans'', zegt hij in navolging van een paginagrote advertentie die deze week in alle Braziliaanse kranten verscheen. Volgens de manager spuwden vorig jaar actievoerders zelfs in zijn bakken. Hij zou het liefst zes dagen dicht willen, maar die duizenden mensen zorgen wel voor extra omzet.