Kandidaten kritiseren voorstellen van Brussel

De kandidaat-lidstaten van de Europese Unie reageerden, zoals verwacht, verontwaardigd op de voorstellen die de Europese Commissie gisteren presenteerde voor financIële steun. De Poolse regering noemde het voorstel ,,in de verste verte niet bevredigend''. Minister van Landbouw Jaroslaw Kalinowski schetste opnieuw het dreigende perspectief van de Poolse boeren die uiteindelijk in een referendum massaal tegen toetreding tot de EU zullen stemmen.

Hongarije en Tsjechië lieten ook duidelijk merken niets voor de voorstellen van de Commissie te voelen. De Hongaarse premier Viktor Orbán stelde droogjes vast dat 25 procent geen 100 procent is, en dat Hongarije verwacht als gelijke partner te zullen worden behandeld. Maar er waren niet alléén luidruchtige protesten. Tussen de regels door waren ook opmerkingen te horen die duidelijk maken dat het loven en bieden in volle gang is. Zo liet Kalinowski doorschemeren dat de gewraakte 25 procent met betrekking tot de directe inkomenssteun minder erg is dan het voorstel om er tien jaar voor uit te trekken voordat de volle 100 procent wordt bereikt. Ook de Tsjechische minister van Landbouw hield de deur op een kier: ,,Misschien kunnen we ook op een andere manier dan via directe betalingen aan ons geld komen''.

Opvallend is dat de kandidaten de laatste weken steeds meer elkaars gezelschap zoeken. Vorige week kwamen de zogeheten Luxemburg Zes de landen die als eerste aan de onderhandelingen over toetreding tot de EU begonnen bijeen om hun agenda's te vergelijken. Orbán zei dat Hongarije ook nu zijn reactie zal afstemmen. Tot nog toe zijn pogingen om een gezamenlijk standpunt in te nemen steeds mislukt. In de kwestie van de aankoop van landbouwgronden bijvoorbeeld viel weinig solidariteit onder de EU-kandidaten te bespeuren.

Ook nu is Polen met zijn enorme landbouwsector, waaraan twintig procent van de bevolking zijn boterham ontleent, het grote probleem. Niet alleen economisch, maar vooral ook politiek, omdat de boerenstem een steeds belangrijker rol gaat spelen. Binnen de regering houdt de Boerenpartij PSL de zaak onder druk; buiten de regering staan extreem-rechtse en populistische partijen, zoals Samoobrona van Andrzej Lepper, klaar om politiek voordeel te behalen. Europees Commissaris Verheugen (Uitbreiding) waarschuwde hen gisteren niet met vuur te spelen. Want als de Poolse toetreding in gevaar komt, komt de hele uitbreiding in gevaar.

De komende maanden zullen daarom een fascinerend onderhandelingsspel laten zien. Op het gebied van de Brusselse fondsen komen de belangen van de tien kandidaten voor een groot deel overeen, ze willen zo veel mogelijk geld, maar niemand heeft belang bij de retoriek van zijn buurman. Hongarije, Tsjechië en Slowakije gaan dit jaar naar de stembus. Retoriek is daarbij niet te vermijden. Zeker niet als Polen in de ogen van Brussel achterblijft bij de rest. Bij voorbeeld doordat het niet eens in staat is de veel besproken EU-fondsen volledig te besteden.