Kalsbeek: Afghanen het land uit

Nederland bereidt in samenwerking met andere Europese landen een terugkeerbeleid voor Afghaanse vluchtelingen voor. Staatssecretaris Kalsbeek van Justitie verwacht op korte termijn een beslissing in het kabinet om de aparte status voor Afghaanse vluchtelingen, de zogeheten categoriale landenstatus, af te schaffen. Kalsbeek zei dat vanochtend in debat met de Tweede Kamer over het Europees migratie- en asielbeleid. Nederland zoekt aansluiting bij een Spaans initiatief om een selectie te maken van hoog opgeleide Afghaanse vluchtelingen die met voorrang op terugkeer worden voorbereid. ,,Veel Afghanen in Europa zijn nodig voor de wederopbouw van hun eigen land'', aldus Kalsbeek.

Het kabinetsbesluit om de categoriale landenstatus voor Afghanen af te schaffen, is afhankelijk van een ambtsbericht van het ministerie van Buitenlandse zaken over de veiligheidssituatie in Afghanistan. Dat kan nog enige tijd op zich laten wachten, aldus de staatssecretaris. ,,Intussen wordt er nu wel geanticipeerd op terugkeer.'' Eind vorig jaar kondigde het kabinet al een `moratorium' af voor Afghaanse vluchtelingen. Nieuwe vluchtelingen krijgen sindsdien niet meer automatisch een verblijfsstatus. Het blijft voor hen mogelijk om op individuele gronden een verblijfsvergunning te verkrijgen.

De VVD en het CDA in de Tweede Kamer vinden dat ook reeds afgegeven verblijfsstatussen voor Afghaanse vluchtelingen moeten worden ingetrokken. ,,In tientallen andere landen in de wereld is de situatie precairder dan in Afghanistan'', aldus VVD-woordvoerder Kamp. D66 bepleitte de opstart van een ,,gefaseerd terugkeerprogramma''. GroenLinks noemde het ,,veel te vroeg voor een collectief terugkeerbeleid. De situatie is er nog steeds precair, Amerika voert er nog oorlog en er is nog geen sprake van een veilige situatie''. Het restrictieve Nederlandse migratiebeleid staat onder druk van de grote schaal waarop in Zuid-Europese landen illegale migranten gelegaliseerd worden, zo waarschuwde Kamp de staatssecretaris. Daarbij gaat het om tienduizenden illegalen die vervolgens op basis van Europese richtlijnen dezelfde rechten verwerven als autochtone inwoners van de Europese Unie. Zo bespreekt het Europees Parlement volgende week richtlijnen over de rechten van deze gelegaliseerde migranten in andere Europese landen op het gebied van vrij reizigersverkeer, onderwijs, werk en sociale zekerheid.

Deze groep moet dezelfde rechten krijgen als andere EG-onderdanen, luidt het voorstel van de Europese Commissie. Italië legaliseerde vorig jaar 83.000 illegale migranten, Portugal meer dan 80.000, zo blijkt uit een kabinetsnotitie over het migratiebeleid in andere Europese landen. Spanje kent sinds vorig jaar een nieuwe vreemdelingenwet die massale legalisering van illegale migranten mogelijk maakt uit Noord-Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen.

Kalsbeek bevestigde dat het Nederlandse migratiebeleid daardoor onder druk komt te staan. Ze wees er op dat de Europese richtlijn over de gelijke behandeling van `mensen uit derde landen' onverlet laat dat Nederland wel inkomenseisen kan stellen. Kalsbeek wil in Europa afspraken maken over de consequenties van dit soort ingrijpende besluiten van individuele lidstaten voor andere landen. Overigens kon een meerderheid van de Tweede Kamer zich vinden in het regeringsstandpunt dat arbeidsmigratie naar Nederland zoveel mogelijk moet worden beperkt. De interne arbeidsmarktsituatie zou in de toekomst niet nopen tot het aantrekken van arbeidskrachten uit andere landen.