In proces-Miloševic geven getuigen de doorslag

Hoe zeker zijn de aanklagers bij het VN-tribunaal eigenlijk van hun zaak tegen Slobodan Miloševic? Niet heel erg, zo bleek gisteren: ze zijn voor de bewijzen aangewezen op de getuigen.

De Joegoslavische ex-president Slobodan Miloševic en zijn juridische adviseurs zeggen al maanden dat Carla Del Ponte, hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal, geen bewijs heeft tegen haar belangrijkste verdachte, en dat het bewijs nu wel `verzonnen' zal worden. Het argument past bij hun idee dat het tribunaal wordt gebruikt in een westerse samenzwering tegen Miloševic en de Serviërs.

Hoe zeker zijn de aanklagers eigenlijk van hun zaak tegen de vroegere president? Gisteren werd ineens duidelijk dat ze op z'n minst problemen hebben met het verzamelen van materiaal. Ze gingen ervan uit, zei aanklager Geoffrey Nice gisteren in de rechtszaal, dat deze verdachte maar weinig `voetafdrukken' had achtergelaten. ,,We denken dat het beste bewijs misschien afkomstig zal zijn van één of twee getuigen.''

Voor het tribunaal diende gisteren het hoger beroep van de aanklager tegen de beslissing van de rechtbank dat er twee processen zullen worden gevoerd tegen Miloševic. Eén zal gaan over Kosovo. Die zaak zou op 12 februari moeten beginnen. In een tweede zaak komen Miloševic' betrokkenheid bij oorlogsmisdaden in Kroatië en Bosnië aan de orde. Maar de aanklagers willen dat er één proces wordt gevoerd, waarin het zal gaan over Kosovo, Bosnië èn Kroatië. Ze willen aantonen dat de oorlogsmisdaden in ex-Joegoslavië passen in Miloševic' plan voor een etnisch zuiver `Groot Servië'. Ze denken dat ze dat beter en met meer overtuigingskracht kunnen laten zien in één proces.

Maar er is meer. De aanklagers denken dat getuigen zich maar één keer in de rechtszaal kunnen uitspreken. Aanklager Nice zei gisteren dat het ging om mensen uit de `inner circle' van Miloševic. ,,Mensen die weten wat hij dacht, wat hij heeft gezegd. Het zijn getuigen van hoog niveau die direct bewijs kunnen leveren.'' Als ze dit bewijs eenmaal in Den Haag hebben geleverd, zo redeneren de aanklagers, loopt het leven van deze getuigen gevaar en moeten ze onderduiken, ergens buiten Joegoslavië.

Medewerkers van het Joegoslavië-tribunaal bevestigen dat er nog wordt gesproken met politici in Servië over de komst van getuigen, of over hun uitlevering als het gaat om aangeklaagden. Aanklager Nice was daarvoor deze maand zelf in Belgrado, waar premier Djindjic gisteren zei ,,nog drie of vier'' verdachten te zullen moeten uitleveren uit de `inner circle' rond Miloševic. ,,Geoffrey (Nice, red.) heeft het druk met het ronselen van kroongetuigen'', zegt een tribunaal-medewerker.

Bij het tribunaal wordt rekening gehouden met de mogelijkheid dat de aanklagers de Kosovo-zaak weleens zouden kunnen verliezen als die los van Bosnië en Kroatië wordt behandeld. Kosovo zou een zaak zijn die de aanklagers door `de politiek' (lees: de Verenigde Staten) is opgedrongen; de directe betrokkenheid van Miloševic bij oorlogsmisdaden die in Kosovo zijn gepleegd zou moeilijker te bewijzen zijn dan zijn betrokkenheid bij misdaden in Bosnië en Kroatië.

Miloševic kon gisteren in de rechtszaal tot zijn tevredenheid voor het eerst uitpraten. De rechter die zijn zaak zal gaan doen, de Brit Richard May, had tijdens eerdere zittingen een paar keer zijn microfoon uitgezet. De president van het tribunaal, de Fransman Claude Jorda, deed dat gisteren niet. Miloševic kreeg net zoveel spreektijd als de aanklager, een half uur. Procedures interesseerden hem niet, zei hij. Of het één en twee leugens waren, of dat ze werden opgeteld tot drie de waarheid zou het toch niet opleveren. Miloševic zei dat hij zich had ingespannen om de vrede in Joegoslavië te bewaren. Maar het waren anderen die oorlog wilden.

De rechter wees hem erop dat hij tijdens het proces alle gelegenheid zou krijgen zichzelf te verdedigen. ,,Denkt u eraan'', zei hij, ,,dat wíj niet de rechters zijn die een vonnis over u zullen uitspreken.'' Het ging er nu om of Miloševic zelf één of twee rechtszaken wilde.

Maar deze had geen zin om de rechter in die kwestie `suggesties' te geven. Hij wilde zijn boodschap kwijt aan `het publiek'. ,,Iedere kans die ik daarvoor krijg, grijp ik aan.'' Hij zei dat hij vrijgelaten wilde worden, en hij beloofde dat hij dan wel naar de zittingen zou komen. Dit was een `gevecht' waar hij bij wilde zijn.

Binnen een week wordt besloten of er één of twee processen tegen de Joegoslavische oud-president gaan komen.