`Zwarte fluiten' vormen plaag in Chinees voetbal

In het Chinese voetbal tiert de corruptie net zo welig als in de rest van de maatschappij. Onlangs gaven twee voetbalclubs toe dat ze steekpenningen hebben betaald aan zeker negen scheidsrechters.

`Zwarte fluiten' worden ze genoemd, de scheidsrechters die steekpenningen hebben aangenomen van voetbalclubs in de Chinese profcompetitie. Omkoping gebeurt op grote schaal: bij zeker 70 procent van de wedstrijden zou sprake zijn van betalingen aan scheidsrechters. Ook is sprake van betalingen aan trainers en aan spelers en van afspraken tussen de clubs over de gewenste uitslag.

De zaak kwam aan het rollen toen Jili, een club uit de Zuid-Chinese stad Kanton, op 11 december vorig jaar met een lijst kwam met namen van scheidsrechters aan wie de club direct of indirect steekpenningen had betaald. Een paar dagen later hing ook Lucheng uit het Oost-Chinese Hangzhou in de provincie Zhejiang de vuile was buiten. De clubs noemden negen namen van corrupte scheidsrechters. Die lijst is nog steeds niet in de officiële pers gepubliceerd. ,,Als we die lijst publiceren, dan krijgen we onmiddellijk een serie processen aan onze broek. De beschuldigingen zijn heel moeilijk hard te maken, alleen de getuigenis van de clubs is niet genoeg. Er worden contante bedragen uitbetaald zonder kwitantie en zonder dat er getuigen bij zijn'', aldus sportverslaggever Yang Ming, die werkt voor China's officiële persbureau Xinhua. Hij is in het bezit van de namenlijst en stelde de zaak aan de kaak. Verder durft hij niet te gaan.

Scheidsrechters worden per wedstrijd ingehuurd door de nationale voetbalbond. Ze ontvangen daarvoor een vergoeding van zo'n duizend yuan (130 euro), een half maandsalaris. Het is een bijbaan. Vaak zijn ze in het dagelijks leven leraar aan een sportopleiding.

Volgens Song Weiping, de voorzitter van de club Lucheng, krijgen scheidsrechters er standaard van de voetbalclubs per wedstrijd nog eens zo'n 60.000 yuan (7.800 euro) bij. Het gaat dan om een illegale en onderhandse betaling die vaak verloopt via tussenpersonen die goed zijn ingevoerd bij zowel de clubs als de voetbalbond. Voormalige bestuurders van de voetbalbond worden vaak voor de rol van tussenpersoon gevraagd. Het geld is een minimumbedrag dat moet voorkomen dat de scheidsrechter in het voordeel van de tegenpartij fluit, maar een zekere overwinning koop je er niet voor. Als een club echt wil winnen, dan kunnen de steekpenningen oplopen tot wel 300.000 yuan (39.000 euro) per wedstrijd.

Hoe komen de clubs aan dat geld? Veel clubs worden gesponsord door grote bedrijven. De sponsors verdienen een deel van hun investering terug doordat de lokale overheid ze voor hun toewijding aan de sport beloont met lucratieve overheidsopdrachten. Als sponsors willen opstappen, dan voorkomt de lokale overheid dat soms door te dreigen de opdrachtenstroom te staken. Het is dan ook niet toevallig dat de sponsors van Jili en Lucheng in de bouw actief zijn. In die sector heeft de overheid veel opdrachten te vergeven.

De nationale voetbalbond is intern verdeeld over hoe de `zwarte fluiten' moeten worden aangepakt. De vice-voorzitter die is belast met het toezicht op de scheidsrechters wil het liefste dat de hele zaak binnen de voetbalbond blijft. Als de betrokken scheidsrechters tegenover de bond schuld bekennen en spijt betuigen, dan mogen ze wat hem betreft blijven. Dat versterkt het vermoeden onder de voetbalfans dat ook de bond zelf geen schone handen heeft en dat de functionarissen geld van de clubs krijgen toegestopt.

Een andere vice-voorzitter vindt echter dat de scheidsrechters door een instantie van buiten berecht moeten worden, omdat het hier gaat om een overtreding van de openbare wet. Daarop dringen ook het publiek en de pers steeds heftiger aan. Maar onder welke wet vallen de scheidsrechters? Zijn het privé-personen die vallen onder de civiele rechtspraak, of zijn het staatsambtenaren die berecht moeten worden via het ambtenarenrecht, dat veel strenger straft voor corruptie?

Eind maart begint de competitie weer, voor die tijd moet er uitsluitsel komen. Als de corrupte scheidsrechters mogen aanblijven, dan zal de belangstelling van het Chinese publiek voor de wedstrijden afnemen en de inkomsten van de voetbaltoto navenant teruglopen. De parlementsleden van de provincie Zhejiang en van de stad Peking hebben daarom besloten de zaak in maart in het nationale parlement aan de orde te stellen. Misschien wordt dan een manier gevonden om de `zwarte fluiten' eindelijk van het veld te sturen.