`Observatie onder dwang toestaan'

Vermoedelijk geesteszieke mensen die over straat zwerven, alle hulp weigeren en zichzelf ernstig verwaarlozen kunnen drie weken gedwongen ter observatie worden opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Een meerderheid in de Tweede Kamer (PvdA en VVD) wil deze observatiemachtiging voor ,,zorgwekkende zorgmijders'' opnemen in de Wet bijzondere opneming psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ). Het gaat vooralsnog om een experiment voor twee jaar.

In drie weken kunnen artsen vaststellen of behandeling nodig en zinvol is. De ministers Borst (Volksgezondheid) en Korthals (Justitie) hebben zich hiertegen tot gisteren verzet. Zij vrezen, evenals andere tegenstanders in zowel de Tweede Kamer als in de psychiatrie, dat te gemakkelijk gebruik wordt gemaakt van gedwongen observatie om lastposten van de straat te weren. Bovendien raken deze mensen, aldus minister Borst, onder dwang nog minder gemotiveerd om zich te laten behandelen.

De ministers Borst en Korthals hebben de fracties van PvdA en VDD deze week voorgesteld om het voorstel over de observatiemachtiging onder te brengen in een initiatiefwetsvoorstel en niet als een amendement op de BOPZ.

De Kamerleden Passtoors (VVD) en Van der Hoek (PvdA) voelen daar niets voor, maar zij zijn wel bereid hun amendement zo te wijzigen dat de observatiemachtiging als experiment in de nieuwe BOPZ wordt opgenomen.

Na twee jaar kan dan worden gekeken of deze mensen gebaat zijn bij hulpverlening onder dwang. Blijkt dat niet het geval te zijn, dan verdwijnt de observatiemachtiging weer uit de wet.

De beide ministers voelen nog steeds niets voor het gedwongen observeren van ,,zorgwekkende zorgmijders'', maar zij kunnen wel instemmen met een experiment. Borst vreest dat anders de nieuwe BOPZ er niet komt. Die wet biedt de mogelijkheid om op basis van een voorwaardelijke rechterlijke machtiging psychisch zeer zieke patiënten buiten de inrichting te behandelen.

Minister Borst gaat ervan uit dat de nieuwe BOPZ, met de observatiemachtiging als tijdelijk experiment, ook wel door de Eerste Kamer komt. PvdA en VDD beschikken in de senaat, anders dan in de Tweede Kamer, niet over een meerderheid.