Kameleontische zeggingskracht bij ster-mezzo Graham

Als er één stem in de donkere fluweligheid van timbre goed aansluit bij Alban Bergs Sieben frühe Lieder, dan is dat de stem van de Amerikaanse ster-mezzo Susan Graham. Als er één stem is die zich leent voor de lichtste uithoeken van wat klassiek heet, dan is die óók van Graham. Zij brak al eerder met veel succes een lans voor eigentijdse Amerikaanse componisten als Jake Heggie en Ned Rorem, en reist de komende twee weken langs zeven Europese steden met een programma dat op overrompelende wijze de uitersten tussen Duitse duisternis en Franse frivolités aftast.

Haar affiniteit voor het Franstalige repertoire bewees Graham eervorig seizoen al in een recital met onder meer liederen van Reynaldo Hahn, ook te beluisteren op een met recht internationaal bekroonde cd (SK 60168). Grahams recital in de afgeladen Kleine Zaal muntte gisteravond opnieuw uit in smaak en veelzijdigheid, die voerde van de meeslepende `Schmalz' van Brahms' Zigeunerlieder naar onbekende, maar o zo aansprekende Franse operettenummertjes van componisten als André Messager en Moïses Simons. Ook hiervan zal binnenkort een cd-opname verschijnen met het City of Birmingham Symphony Orchestra onder Yves Abel.

De kameleontische zeggingskracht van Susan Graham (woonachtig in New York met poedel Libby) is bepaald onalledaags. Weinig andere mezzosopranen zijn in staat zonder valse effecten te overtuigen als puber op de versiertoer (Brahms' Brauner Bursche führt zum Tanze) en even later een levensgroot brok naar de keel te stuwen als angstig liefhebbende (Kommt dir manchmal in den Sinn). Als er dan een bescheiden alleskunner als Malcolm Martineau begeleidt, ontstaat liedkunst in de álleredelste zin des woords.

In de Proses lyriques van Debussy voerde Grahams veelzijdigheid voorbij het inlevingsvermogen. Hier klonken contrasten tussen een bijna instrumentale high-tech kracht in de hoogte en – heel plotseling – bijna tè intieme pianissimi in De rêve, uitmondend in loom stemmende, vloeiende fraseringen in De fleurs.

Het bewonderenswaardige van Graham is dat zij ernst en humor evenzeer serieus neemt. Die instelling maakt dat zij net zo puur ontroert als vermaakt, wat ook gebeurde in Poulencs Quatre poèmes de Guillaume Apollinaire (mét schalks gelispelde slaapkamergeheimpjes!) en de geraffineerde Franse operettehitjes. Zoals Graham de heren deed blozen in Messagers J'ai deux amants, daarvan kan menigeen iets leren. Twee toegiften (A Chloris van Reynaldo Hahn en Debussy's Les cloches) konden niet uitblijven. Maar de ware toegift was het gevoel getuige te zijn geweest van een recital dat – o bedrieglijke eenvoud! – niets te wensen overliet. Op 12 juni zingt Graham opnieuw in het Concertgebouw. Zij is dan Marguerite in een concertante uitvoering van Berlioz' La damnation de Faust onder Antonio Pappano.

Concert: Susan Graham (mezzosopraan) en Malcolm Martineau (piano). Programma: liederen van Berg, Poulenc, Brahms, Debussy, Messager, Yvain en Honegger. Gehoord: 29/1 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4 : 31/1, 10.20 uur.