De klassen verenigen zich, in Argentinië

Na de middenklasse zijn in Argentinië ook de armen weer in opstand gekomen. Voor president Duhalde een gevaarlijke coalitie.

Als hij geen president was zou ook hij meebetogen met de werklozen uit de sloppenwijken, bezwoer president Duhalde de Argentijnen gisteren. Of hij zou ook op potten en pannen slaan uit boosheid over het bevriezen van zijn spaargeld. Maar helaas. Hij is president. ,,Help me. Ik denk hetzelfde als jullie.''

Gepaai, beloften en populistische uitspraken. Daarmee had de peronist Duhalde tot nu toe de aarzelende steun van de werklozen en de armen in de arbeiders- en sloppenwijken verkregen. Dezelfden die eind december met hun massale winkelplunderingen de gekozen president Fernando de la Rúa ten val brachten. ,,De beroofden, vertrapten en uitgeslotenen'', noemde Duhalde de veertig procent armen van Argentinië liefdevol. Hij beloofde een nieuwe maatschappij, zelfs een heel `nieuw economisch model' rond hen op te bouwen. Hij beloofde een miljoen nieuwe banen. Hij beloofde uitkeringen, en voedsel voor de hongerigen.

Nu, nog geen maand nadat hij het presidentschap in de schoot geworpen kreeg, lijkt het niet meer dan meehuilen met de wolven in het bos. `Bedrieger', `huichelaar', `corrupteling' klonk het deze week voor het presidentiële paleis. Duizenden werklozen uit de arme wijken rond de hoofdstad waren onder de brandende zon naar het centrale Plaza de Mayo gemarcheerd.

,,We zijn hier om hem weg te sturen'', zegt Marcela Bertotti (45) terwijl ze het zweet van haar voorhoofd veegt. Ze kijkt naar de dranghekken, en de honderden agenten in gevechtstenue. ,,We hebben geen enkel vertrouwen meer in wat voor politicus dan ook.'' Samen met de anderen uit haar wijk heeft ze 38 kilometer gelopen om hier te demonstreren tegen de man die acht jaar lang haar gouverneur is geweest. Toen, tussen 1992 en 2000, wist hij dezelfde mensen nog aan zich te binden door het bedrijven van liefdadigheid en uitdelen van cadeautjes. De oppositie becijferde in die tijd dat Duhalde twee miljoen dollar per dag aan uitkeringen en cadeaus uitdeelde. Gisteren kondigde Duhaldes opvolger als gouverneur aan, dat de provincie Buenos Aires failliet is. ,,We kunnen geen enkele betaling meer doen'', zei gouverneur Sola bedroefd.

Intussen vertelt Marcela op de Plaza de Mayo hoe ze twee jaar geleden haar baan verloor. Hoe ze geen enkele uitkering heeft. En hoe ze elke dag opnieuw wanhopig naar eten voor haar kinderen zoekt. Naast haar roffelen trommelaars. Boven haar een spandoek van het vrouwencomité van La Matanza: `Een miljoen banen nu'. ,,Hij moet zijn beloften waarmaken of anders zijn mond houden en opstappen'', meent Marcela.

Voor Duhalde begint er een gevaarlijk bondgenootschap te ontstaan. Tot nu toe was het de middenklasse die van zich deed horen. Rammelend met potten en pannen protesteerden ze tegen de bevriezing van hun bankrekeningen en de devaluatie van hun spaargeld.

Ook hun had hij beloften gedaan die hij vervolgens terugdraaide. Bij zijn aantreden beloofde hij dat ,,alle bank- en spaarrekeningen in dollars ook in dollars worden terugbetaald.'' Daarop voerde hij de devaluatie van de peso door. En vorige week liet hij zijn regering plotseling aankondigen dat ,,er eenvoudig geen dollars'' zijn. Dus dat alle bankrekeningen worden omgezet naar gedevalueerde pesos, waardoor de mensen meer dan dertig procent van hun spaargeld kwijt zijn. Omgekeerd wil hij leningen en hypotheken boven de 100.000 dollar juist weer niét in pesos omzetten, waardoor de schulden van talrijke Argentijnen dramatisch zijn toegenomen. Naast het potten- en pannenprotest levert dit het zogeheten `sleutelbossenprotest' op. Vandaag komen de `sleutelbossers' voor het presidentiële paleis bijeen.

Inmiddels groeit er ook een unieke coalitie tussen het protest van de verschillende sociale klassen. Zoals de middenklasse zich steeds beter organiseert, zo herwinnen ook de oude strijdorganisaties in de arme wijken aan kracht. De mars van de armen op het chique centrum, maandag, was de grootste in jaren. En toen zij uitgeput, zwetend en trommelend na uren lopen het centrum binnentrokken, sloten de winkels voor het eerst niet hun luiken. ,,Trommel of pan, we strijden als één man'', riepen winkeliers. Er klonk applaus en uit de hoge kantoren dwarrelden wolken papiersnippers uit solidariteit naar beneden.

,,Degenen die hun het spaargeld hebben afgenomen zijn dezelfden die ons de banen afnamen'', zei een van de woordvoerders van de werklozen, Luís D'Elía, gisteren. Hij kwam net uit een vergadering met Duhalde waarin ze het oneens bleven over de manier waarop er een miljoen banen moeten komen.

,,Hij zei dat het lijden van het volk vóór de banken, vóór het geld en vóór al het andere komt'', zegt Alfonso Sánchez maandag op het plein. ,,Maar hij heeft gelogen.'' Sánchez kijkt naar zijn vertrapte gymschoenen waarop hij de dertig kilometer heeft gelopen. Anderhalf jaar is hij werkloos. Eerst werkte hij in een meelfabriek. ,,Sindsdien heb ik niets meer. Helemaal niets.'' Zes maanden geleden al was hem een maandelijkse uitkering van 160 pesos beloofd. Niet veel. Maar je kan er je licht mee betalen, je belasting en een paar pakken rijst. ,,Maar ik wacht. Terwijl het uitkeringsgeld naar de ambtenaren gaat en hun eigen familieleden.'' Daarom is hij nu hier. ,,Er gebeurt helemaal niets.''

Bij zonsondergang loopt het plein leeg. Met de trein keren de meesten terug naar hun huisjes en hutten in de provincie. ,,Wilt u iets voor ons doen'', vraagt een oudere vrouw terwijl ze haar spandoek oprolt. ,,Zaterdag het Argentijnse volkslied in uw land spelen, en dan even denken aan ons?''