Bliksemafleider Smithee

Iedere machthebber heeft een zwart schaap nodig, dus ook Hollywood heeft een bliksemafleider verzonnen. De regisseur wiens naam veelvuldig door het slijk is gehaald heet Alan Smithee, het pseudoniem van regisseurs die zich distantiëren van de film. Een Smithee-film staat garant voor knallende ruzies, gefrustreerde regisseurs en slap acteerwerk.

Er is één uitzondering, zoals ook in de documentaire Directed by Alan Smithee wordt verteld: de eerste `Smithee' was helemaal zo slecht niet. Death of a Gunfighter (1968) werd achtereenvolgens geregisseerd door Robert Totten en Don Siegel, maar eerstgenoemde vertrok met ruzie en gerenommeerd regisseur Siegel vond dat hij te kort op de set had gestaan om een credit te krijgen. Om slechte publiciteit te vermijden verzon The Director's Guild of America een niet-bestaande naam, die 30 jaar de ontsnappingsroute was voor furieuze regisseurs en schrijvers als Dennis Hopper, Sam Raimi en John Frankenheimer, die niets meer met de film te maken wilden hebben.

In de documentaire klapt een aantal regisseurs heerlijk uit de school. Martha Coolidge vertelt hoe de producent in de postproductie zonder haar medeweten een flink aantal scènes met blote dames toevoegde, en satiricus Michael Moore werd gesommeerd om minder grappen over politiek te maken in Canadian Bacon. De meeste aandacht krijgt de Britse regisseur Tony Kaye, die met American History X zijn droomdebuut in Hollywood had moeten maken, maar in een nachtmerrie verzeild raakte. Acteur Edward Norton vond dat hij te weinig in beeld kwam en ging zich met de eindmontage bemoeien. De film mocht geen Smithee-film worden omdat de woedende Kaye regel één doorbrak: hij hing de vuile was buiten.

Jarenlang bleef Smithee dankzij zwijgcodes een goedbewaard geheim, totdat het onvermijdelijke gebeurde: filmvorsers ontdekten de weeskindjes van Hollywood, en er werd zelfs een satire over gemaakt: Burn Hollywood Burn uit 1998. O, ironie na ruzie ook een `Smithee'. The Director's Guild vond het welletjes en Smithee werd in kleine kring begraven. Het nieuwe pseudoniem zou Thomas Lee worden, maar deze naam is maar één keer gebruikt (bij de beroerde sf-film Supernova), rijst het vermoeden dat de nieuwe Smithee nog anoniem in de steegjes van Hollywood ronddoolt, wachtend op een sprankje waardering.

Het uur van de wolf: Directed by Alan Smithee, NPS, Ned.3, 20.32-21.32u.